Het antwoord op AI-afhankelijkheid en denkvervaging is niet minder AI gebruiken, maar slimmer. Door bewust AI-vrije momenten in te bouwen en de output kritisch te controleren, blijf je zelf de regie houden over je denken en je werk.

Wat er aan de hand is

AI-tools zoals ChatGPT en Gemini bieden enorme productiviteitswinst, maar brengen ook risico’s met zich mee. Gebruikers worden steeds afhankelijker van AI, leveren middelmatig werk af en verliezen het vermogen om kritisch te denken. Dat schrijft een columnist op MT/Sprout. Het probleem is herkenbaar voor veel ondernemers en professionals: AI voelt als een snelle oplossing, maar kan op termijn je eigen vaardigheden uithollen. De columnist biedt vijf concrete oplossingen om dit te voorkomen, gebaseerd op inzichten van onder meer OpenAI-ceo Sam Altman.

Wat dit betekent

Voor ondernemers en professionals betekent dit dat de manier waarop je AI inzet minstens zo belangrijk is als de tool zelf. Wie AI blind vertrouwt, loopt het risico dat zijn eigen oordeel verzwakt. Uit onderzoek blijkt dat blind vertrouwen in AI ten koste gaat van zelfvertrouwen. Voor bedrijven die AI inzetten voor content, analyse of strategie, is het risico dat de kwaliteit van het werk daalt zonder dat iemand het doorheeft. De uitdaging is niet of je AI gebruikt, maar hoe.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je regelmatig AI gebruikt om teksten te schrijven of te laten samenvatten, overweeg dan om af en toe zonder AI te schrijven. Schrijven helpt je denken te verhelderen, aldus Sam Altman. Door zelf een eerste versie te maken en die pas daarna door AI te laten controleren, blijf je je eigen schrijf- en denkvaardigheden trainen. Een mogelijkheid is om één dag per week helemaal zonder AI te werken aan creatieve of strategische taken.

Als je AI gebruikt voor analyses of rapporten, is het verstandig om de output altijd kritisch te controleren. AI-chatbots geven hun antwoorden met zelfvertrouwen, ook als ze onzin verkopen. Een bekende fout: de vraag wie het snelst te voet het Kanaal is overgestoken. Je zou AI kunnen zien als een stagiair: nuttig, maar niet altijd betrouwbaar. Vraag altijd naar de bron van beweringen en vergelijk met eigen kennis.

Als je AI inzet als sparringpartner voor strategische beslissingen, begin dan eerst zelf met nadenken. Denk na over een probleem of idee voordat je AI inschakelt. Laat AI vervolgens meedenken of alternatieven aandragen. De columnist noemt dit ‘je denken vertragen’: je werkt niet sneller, maar je werk wordt beter. Een concrete suggestie is om je eigen concept of column in een chatbot te stoppen met de vraag: wat zie ik over het hoofd? Of: leg me uit waarom ik ongelijk heb.

Als je een team aanstuurt dat AI gebruikt, kun je overwegen om richtlijnen in te voeren voor kritisch gebruik. Moedig teamleden aan om AI-output te controleren en om zelf eerst een poging te doen voordat ze AI inschakelen. Dit voorkomt dat medewerkers afhankelijk worden en dat de kwaliteit van het werk ongemerkt daalt.

Bron: Sprout