Het antwoord is helder: mens en AI samen presteren gemiddeld slechter dan mens of AI alleen. Uit de grootste meta-analyse ooit naar mens-AI-samenwerking blijkt dat combinaties van mens en AI significant slechter scoren dan de beste van beiden apart. Dit betekent dat de standaardaanpak van ‘AI toevoegen aan bestaande teams’ waarschijnlijk averechts werkt. Voor ondernemers die investeren in AI-tools is dit een directe aanleiding om de inzet radicaal te herzien.

Wat er aan de hand is

Onderzoekers van het MIT en andere instituten analyseerden 106 studies met 370 effectgroottes, gepubliceerd in Nature Human Behaviour. De conclusie: mens-AI-combinaties (HAI) presteren significant slechter dan de beste van mens of AI alleen, met een effectgrootte van -0.23 Hedges g. Dit is geen klein labexperiment, maar de meest rigoureuze beoordeling van een vraag waar de hele techindustrie van uitging dat het antwoord al vaststond.

Uit een apart onderzoek van BCG uit 2025 blijkt dat 85 procent van de leiders en 78 procent van de managers generatieve AI gebruikt, maar dat gebruik en impact ontkoppeld zijn. Teams loggen in, genereren output, maar creëren geen waarde. De cijfers uit de praktijk bevestigen het labonderzoek: de combinatie werkt niet zoals verwacht.

Wat dit betekent

Voor ondernemers en professionals betekent dit dat de gangbare strategie ‘geef iedereen AI-toegang en de resultaten volgen vanzelf’ faalt. Het probleem zit niet in adoptie, maar in de manier waarop mens en AI samenwerken. In veel gevallen leidt de combinatie tot slechtere uitkomsten dan wanneer je de mens of de AI zijn werk laat doen zonder inmenging van de ander.

Dit raakt direct aan de ROI van AI-investeringen. Volgens het MIT GenAI Divide Report uit 2025 bereikt slechts ongeveer 5 procent van de AI-pilotprogramma’s snelle omzetversnelling. De rest blijft steken in gemiddelde of slechtere resultaten. De conclusie: het is niet genoeg om tools aan te schaffen en te hopen op synergie. De samenwerking moet actief worden ontworpen, of beter nog: worden gescheiden.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een marketingteam aanstuurt dat AI gebruikt voor contentcreatie, overweeg om de taken strikter te verdelen. Laat AI bijvoorbeeld de eerste ruwe versie maken van productbeschrijvingen of social posts, maar geef die versie aan een redacteur die alleen dat werk doet zonder zelf te schrijven. Of andersom: laat een ervaren tekstschrijver het concept maken en gebruik AI alleen voor check op spelling, stijlconsistentie of SEO. Het onderzoek suggereert dat de combinatie in één persoon of in één taak slechter werkt dan de pure inzet van een van beiden.

Als je een klantenservice runt met AI-chatbots, kun je overwegen om de chatbot volledig zelfstandig te laten afhandelen voor eenvoudige vragen, en complexe vragen direct door te zetten naar een menselijke medewerker zonder tussenkomst van AI. Het mengen van AI-suggesties in het antwoord van de medewerker kan leiden tot slechtere klanttevredenheid, omdat de medewerker minder kritisch wordt of de nuance mist. Een mogelijke aanpak is om twee aparte kanalen te creëren: een volledig geautomatiseerd kanaal en een volledig menselijk kanaal, met duidelijke criteria voor wanneer een klant naar het andere kanaal wordt verwezen.

Als je data-analyse of rapportages laat doen door een team met AI-ondersteuning, overweeg om de AI eerst zelfstandig een analyse te laten draaien en de resultaten te presenteren zonder menselijke aanpassingen. Laat een analist daarna een aparte, onafhankelijke analyse maken. Vergelijk de twee uitkomsten en kies de beste, in plaats van te proberen ze te combineren. Dit kan tijd kosten, maar levert volgens het onderzoek betere resultaten op dan een gezamenlijke analyse waarin mens en AI elkaars werk beïnvloeden.

Als je een webshop runt en AI gebruikt voor prijsoptimalisatie of voorraadbeheer, overweeg om de AI volledig autonoom te laten beslissen binnen vooraf vastgestelde grenzen. Meng geen menselijke intuïtie met de AI-uitkomsten, tenzij je een duidelijke reden hebt om af te wijken. Het onderzoek wijst uit dat het toevoegen van menselijke correcties op AI-beslissingen de prestaties gemiddeld verslechtert. Stel duidelijke kaders en laat de AI binnen die kaders zijn werk doen.

Bron: Martech