Het antwoord: Je kunt nu al anticiperen op de ISO 42001-norm voor verantwoord AI-gebruik zonder het volledige certificeringstraject te doorlopen. Door nu al processen in te richten en documentatie bij te houden, leg je een basis die later direct meetelt voor het officiële keurmerk.

Wat er aan de hand is

KPMG en CM.com haalden onlangs het ISO 42001-keurmerk, een nieuwe internationale norm voor verantwoord AI-gebruik. Wereldwijd hebben ongeveer driehonderd organisaties deze norm ingevoerd. Dat lijkt nog beperkt, maar de ontwikkeling volgt hetzelfde patroon als ISO 27001 voor informatiebeveiliging: eerst een strategische keuze voor early adopters, daarna een vanzelfsprekendheid en uiteindelijk een harde eis in aanbestedingen. Vier organisaties – Milgro, Ictivity, Ilionx en Thinkwise – lopen nu al vooruit. Zij zien certificering niet als kostenpost maar als strategische investering. Volgens Mariët Scholten, CFO bij Thinkwise, volgt AI dezelfde route als cybersecurity: eerst bewustwording, dan verwachting, dan eis. Gijs Derks, directeur van Milgro, verwacht dat AI-specifieke eisen snel hun weg vinden naar tenders en contracten. ISO 42001 wordt volgens hem een aankomende license to operate.

Wat dit betekent

Voor MKB-ondernemers betekent deze ontwikkeling dat de vraag niet langer is of je met AI moet werken, maar hoe je aantoont dat je het verantwoord doet. Vooral in sectoren zoals zorg, lokale overheid en woningcorporaties neemt de druk snel toe, aldus Michael Schmitt van Ictivity. Wie nu al begint met het inrichten van processen rondom AI-gebruik, staat straks sterker in aanbestedingen en klantrelaties. Het gaat niet alleen om compliance, maar ook om vertrouwen. Klanten en opdrachtgevers willen zien dat je AI op een gestructureerde en aantoonbare manier inzet. Wie wacht tot de norm breed wordt geëist, loopt het risico achter te raken.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een dienstverlenend bedrijf runt dat AI inzet voor klantprocessen. Je zou kunnen beginnen met een eenvoudige inventarisatie van alle AI-toepassingen die je gebruikt. Noteer per toepassing welk doel het dient, welke data erin gaan en welke uitkomsten eruit komen. Deze basisdocumentatie is de eerste stap richting ISO 42001 en helpt je direct om inzicht te krijgen in je AI-landschap. Overweeg om deze lijst te delen met je team, zodat iedereen weet welke AI er draait en waarom.

Als je werkt met gevoelige data, bijvoorbeeld in de zorg of bij de overheid. Een mogelijkheid is om een eenvoudig ethisch kader op te stellen voor AI-gebruik. Denk aan vragen als: mogen we deze data gebruiken voor training van het model? Hoe waarborgen we privacy? Wie is verantwoordelijk bij fouten? Door deze vragen nu al te beantwoorden en vast te leggen, bouw je aan de governance die ISO 42001 vereist. Je kunt dit kader laten toetsen door een jurist of privacy officer.

Als je AI gebruikt in producten of diensten die je aanbiedt aan andere bedrijven. Overweeg om in je contracten en offertes al te verwijzen naar je aanpak voor verantwoord AI-gebruik. Dit geeft klanten vertrouwen en bereidt je voor op toekomstige eisen in aanbestedingen. Je zou kunnen beginnen met een korte paragraaf in je algemene voorwaarden waarin je uitlegt hoe je omgaat met AI, transparantie en aansprakelijkheid.

Als je een team aanstuurt dat met AI werkt. Een optie is om een vast overlegmoment in te plannen waarin AI-gebruik wordt geëvalueerd. Bespreek wat er goed gaat, waar risico’s liggen en of er nieuwe toepassingen zijn bijgekomen. Dit overleg zorgt dat AI-gebruik niet op de automatische piloot gaat, maar bewust en beheerst blijft. Leg de uitkomsten vast in een kort verslag, dat later als bewijs dient voor je proces.

Als je nog niet weet waar te beginnen. De praktische toepassing hangt af van jouw situatie. Een goede eerste stap is om een gesprek aan te gaan met een partij die ervaring heeft met ISO 42001, zoals een consultant of een van de genoemde organisaties. Vraag wat de eerste stappen zijn voor een bedrijf van jouw omvang. Vaak blijkt dat je al meer doet dan je denkt, en dat de norm vooral vraagt om het vastleggen van wat je al doet.

Bron: Computable