Russischsprekende cybercriminele netwerken zijn niet alleen actiever in Europa, maar vestigen zich ook fysiek op het continent. Ze opereren steeds meer als professionele bedrijven, compleet met eigen logistiek, HR-processen en AI-ondersteuning. Voor MKB-ondernemers betekent dit dat de dreiging dichterbij komt en professioneler wordt, waardoor standaard beveiliging niet meer volstaat.

Wat er aan de hand is

Tijdens de cybersecuritybeurs Cybersec Europe waarschuwde onderzoeker Vladimir Kropotov van TrendAI voor een fundamentele verschuiving. Russischsprekende cybercriminele groepen zijn uitgegroeid tot flexibele organisaties die sterk lijken op technologiebedrijven. ‘Mature groepen functioneren zoals corporates, terwijl nieuwere spelers zoals startups opereren’, stelde Kropotov. Ze combineren externe expertise, gespecialiseerde leveranciers en eigen ontwikkeling om hun activiteiten efficiënter en winstgevender te maken.

Het ecosysteem omvat gespecialiseerde marktplaatsen, social engineering, geldtransport, malwareontwikkeling en zelfs HR-processen. ‘De underground-economie is volledig winstgedreven’, aldus Kropotov. ‘Ze beschikt vandaag over eigen communicatieplatformen, jobboards en gespecialiseerde diensten.’

Een opvallende observatie is dat deze netwerken zich niet langer beperken tot online-activiteiten vanuit het buitenland. Door de oorlog tussen Rusland en Oekraïne hebben cybercriminelen zich fysiek naar Europa verplaatst. Criminele processen worden nu lokaal georganiseerd, met frauduleuze callcenters, logistieke operaties, geldezels en misbruik van legitieme bedrijven of werknemers. Ook identiteitsfraude neemt sterk toe: Europese burgers worden gebruikt voor het openen van bankrekeningen of financiële transacties zonder dat ze het weten.

Wat dit betekent

Voor MKB-ondernemers is de belangrijkste verandering dat de dreiging professioneler en dichterbij is geworden. Waar cybercriminaliteit vroeger vaak vanuit het buitenland opereerde met generieke aanvallen, zijn de netwerken nu lokaal verankerd. Dat maakt gerichte aanvallen eenvoudiger. Een frauduleus callcenter in een Europees land kan bijvoorbeeld met een overtuigend Nederlands accent bellen.

Daarnaast versnelt AI de evolutie aanzienlijk. ‘AI elimineert wat vroeger hun grootste beperking was: taal- en cultuurbarrières’, aldus Kropotov. Waar phishingmails vroeger vaak herkenbaar waren aan taalfouten, kunnen criminelen nu met AI perfect Nederlands schrijven. Ook kunnen ze AI inzetten voor het analyseren van bedrijfsstructuren, het personaliseren van aanvallen en het automatiseren van social engineering.

De impact is concreet: meer gerichte phishing, betere imitaties van leveranciers of klanten, en een hogere kans dat een medewerker wordt misleid. Voor een MKB-bedrijf zonder dedicated security-afdeling is dit een serieuze uitdaging.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een webshop runt, is de kans op identiteitsfraude toegenomen. Criminelen gebruiken Europese identiteiten om rekeningen te openen of bestellingen te plaatsen. Overweeg om extra verificatiestappen in te bouwen bij afwijkende bestellingen, zoals een telefooncheck of een verificatie van het afleveradres. Je zou ook kunnen kijken naar fraudepreventiediensten die specifiek zijn gericht op MKB-webwinkels.

Als je een team aanstuurt, is bewustwording je eerste verdedigingslinie. Omdat AI taalbarrières heeft geëlimineerd, kunnen phishingmails er perfect uitzien. Een mogelijkheid is om regelmatig korte, realistische tests uit te voeren: stuur een nep-phishingmail en bespreek de resultaten zonder verwijten. Leg uit dat ook jij als leidinggevende kunt worden misleid. Overweeg om een eenvoudig meldpunt in te stellen waar medewerkers verdachte berichten kunnen rapporteren.

Als je financiële transacties verwerkt, bijvoorbeeld als boekhouder of in de facturatie, is er een verhoogd risico op CEO-fraude. Criminelen kunnen met AI een stem nabootsen of een overtuigende e-mail van je directeur sturen met het verzoek om een betaling over te maken. Een optie is om een vast protocol in te voeren: bij elke betaling boven een bepaald bedrag is altijd een tweede verificatie nodig, bijvoorbeeld via een apart telefoonnummer dat je al kent. Dit kost tijd, maar het is een van de meest effectieve maatregelen.

Als je werkt met externe partijen of freelancers, wees dan extra alert op identiteitsfraude. Criminelen kunnen zich voordoen als een bestaande leverancier en facturen met gewijzigde rekeningnummers sturen. Een praktische suggestie is om betalingsgegevens altijd te verifiëren via een eerder gebruikt kanaal, niet via de gegevens in de factuur zelf. Je zou ook kunnen overwegen om een vaste medewerker verantwoordelijk te maken voor het controleren van leveranciersgegevens.

Als je klantgegevens beheert, is het verstandig om te inventariseren welke data je hebt en hoe die beschermd is. Omdat criminele netwerken nu lokaal opereren, kunnen ze gericht achter specifieke gegevens aan gaan. Een mogelijkheid is om een dataminimalisatie door te voeren: bewaar alleen wat je echt nodig hebt. Overweeg ook om toegang tot gevoelige data te beperken tot de medewerkers die het echt nodig hebben.

Bron: Computable