Russischsprekende cybercriminele netwerken vestigen zich fysiek in Europa en gebruiken AI om hun aanvallen te schalen. Voor het MKB betekent dit dat de kans op gerichte, professionele cyberaanvallen toeneemt, maar dat je met eenvoudige AI-tools en alertheid de risico’s aanzienlijk kunt verkleinen.

Wat er aan de hand is

Tijdens de conferentie Cybersec Europe 2026 waarschuwde cybersecurityonderzoeker Vladimir Kropotov van TrendAI voor een fundamentele verschuiving in de cybercriminaliteit. Russischsprekende criminele netwerken opereren steeds meer als volwassen bedrijven, met gespecialiseerde rollen, eigen marktplaatsen, jobboards en HR-processen. Volgens Kropotov lijken mature groepen op corporates, terwijl nieuwere spelers als startups opereren.

De oorlog in Oekraïne heeft geleid tot een fysieke verplaatsing van deze criminelen naar Europa. Waar hun activiteiten zich eerder beperkten tot online operaties vanuit het buitenland, worden nu lokale structuren opgezet. Denk aan frauduleuze callcenters, logistieke operaties en het werven van geldezels. Ook identiteitsfraude neemt sterk toe: Europese burgers worden zonder het te weten gebruikt voor het openen van bankrekeningen of financiële transacties.

Kropotov benadrukte dat AI deze evolutie versnelt. ‘AI elimineert wat vroeger hun grootste beperking was: taal- en cultuurbarrières’, aldus de onderzoeker. Daardoor kunnen deze netwerken zich makkelijker aanpassen aan de Europese markt en gerichter aanvallen uitvoeren.

Wat dit betekent

Voor Nederlandse ondernemers en professionals in het MKB is dit geen ver-van-je-bed-show. De fysieke aanwezigheid van deze netwerken in Europa betekent dat de drempel voor een gerichte aanval lager wordt. Waar cybercriminelen vroeger afhankelijk waren van generieke phishingcampagnes, kunnen ze nu lokale kennis combineren met AI om aanvallen te personaliseren.

Vooral bedrijven die werken met gevoelige klantgegevens, financiële transacties of logistieke processen lopen risico. Denk aan webshops, administratiekantoren, transportbedrijven en zorginstellingen. De kans dat een medewerker onbedoeld wordt ingezet als geldezel of dat een frauduleus callcenter zich voordoet als een legitieme leverancier, neemt toe.

De professionalisering van deze netwerken betekent ook dat traditionele beveiligingsmaatregelen, zoals een standaard virusscanner en een sterk wachtwoord, niet meer voldoende zijn. De aanvallers denken en werken als een bedrijf, dus je verdediging moet daarop zijn afgestemd.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een webshop runt met klantgegevens en betalingen, is het risico op identiteitsfraude en accountovernames toegenomen. Een eenvoudige maar effectieve stap is het implementeren van AI-gestuurde fraudedetectie. Veel betaalproviders en e-commerceplatforms bieden dit inmiddels standaard aan. Je zou kunnen overwegen om een extra verificatiestap in te bouwen bij afwijkende bestellingen, zoals een telefoonnummer dat niet overeenkomt met het afleveradres. Daarnaast kun je medewerkers trainen om verdachte bestelpatronen te herkennen, zoals meerdere bestellingen op hetzelfde adres met verschillende namen.

Als je een team aanstuurt dat werkt met financiële transacties of klantdata, is het belangrijk om processen in te bouwen die menselijke fouten opvangen. Een mogelijkheid is om AI-tools in te zetten die ongebruikelijke betaalverzoeken of wijzigingen in bankrekeningnummers signaleren. Dit soort tools zijn vaak eenvoudig te integreren in bestaande boekhoudsoftware. Overweeg om een ‘twee-persoonsregel’ in te voeren voor betalingen boven een bepaald bedrag, waarbij een tweede collega de transactie moet goedkeuren. Dit verkleint de kans dat een medewerker onbedoeld meewerkt aan fraude.

Als je in de logistiek of transport werkt, loop je risico op misbruik van je bedrijfsprocessen. Criminele netwerken kunnen zich voordoen als legitieme klanten of leveranciers. Een praktische toepassing is het gebruik van AI voor het screenen van nieuwe zakenrelaties. Er zijn tools die bedrijfsinformatie, adressen en KVK-nummers automatisch controleren op inconsistenties. Je zou kunnen beginnen met het standaard controleren van alle nieuwe klanten die contant willen betalen of die afwijkende leveringsadressen opgeven.

Als je een klein administratiekantoor of boekhoudpraktijk hebt, ben je een aantrekkelijk doelwit omdat je toegang hebt tot financiële gegevens van meerdere bedrijven. Een concrete maatregel is het gebruik van AI voor het monitoren van inlogpogingen en verdachte bestandstoegang. Veel cloudgebaseerde boekhoudpakketten bieden dit inmiddels aan. Overweeg om tweefactorauthenticatie verplicht te stellen voor alle medewerkers en om regelmatig te controleren of er ongebruikelijke downloads of exports van klantgegevens plaatsvinden.

De praktische toepassing hangt af van jouw specifieke situatie, maar de kern is dat je niet alleen moet vertrouwen op technische beveiliging. De menselijke factor is minstens zo belangrijk. Door medewerkers bewust te maken van de signalen van professionele cybercriminaliteit – zoals onverwachte telefoontjes van ‘bankmedewerkers’, verdachte e-mails met persoonlijke details, of verzoeken om rekeningen te wijzigen – verklein je de kans dat jouw bedrijf slachtoffer wordt.

Bron: Computable