De rijksoverheid bouwt met Vlam een eigen, veilig AI-platform dat commerciële diensten zoals ChatGPT moet vervangen. Voor MKB-ondernemers die met de overheid samenwerken, betekent dit nieuwe regels voor dataverwerking én kansen om aan te sluiten bij een groeiend publiek AI-ecosysteem.

Wat er aan de hand is

De chat-tool Vlam, ontwikkeld door SSC-ICT in samenwerking met de AIVD, moet uitgroeien tot een rijksbreed AI-platform. Vlam staat voor Veilige Lokale AI Modellen en biedt een volledig binnen de rijksoverheid beheerde omgeving. Data, modellen en infrastructuur blijven onder Nederlandse controle. Een brede productie-uitrol wordt verwacht in de tweede helft van dit jaar, zodra risicoanalyses, beveiligingsprocedures en compliance trajecten zijn afgerond. Vlam wordt al geleverd aan de ministeries van VWS, Financiën, Algemene Zaken, OCW, IenW en de Hoge Colleges van Staat. De tool wordt ingezet voor tekstbewerking, kwaliteitscontrole, vertalingen, brainstormen en samenvatten, met als harde voorwaarde dat geen vertrouwelijke of privacygevoelige informatie wordt verwerkt. Uit een enquête onder 285 gebruikers blijkt dat 77 procent merkbare tijdsbesparing ervaart en 82 procent de tool minimaal wekelijks gebruikt. De gemiddelde tevredenheidsscore is een 7,1.

Wat dit betekent

Voor MKB-ondernemers die zakendoen met de rijksoverheid, verandert er concreet iets. Waar ambtenaren voorheen mogelijk gebruikmaakten van commerciële AI-tools zoals ChatGPT, wordt dat met Vlam vervangen door een soeverein alternatief. Dit betekent dat data die via AI wordt verwerkt in overheidsprocessen, straks niet meer buiten Nederlandse grenzen of controle komt. Als je als ondernemer data aanlevert aan de overheid die via AI wordt verwerkt, kun je erop rekenen dat die data binnen Nederland blijft. Dat kan een voordeel zijn voor bedrijven die zelf met gevoelige informatie werken. Daarnaast opent de bredere adoptie van Vlam de deur voor samenwerking: de overheid bouwt een eigen AI-ecosysteem waar MKB-bedrijven mogelijk op kunnen aansluiten, bijvoorbeeld door eigen data of diensten te integreren. De lessen die ambtenaren nu leren over voorspelbaarheid, veiligheid en stabiliteit van AI, zijn ook relevant voor ondernemers die zelf AI willen implementeren.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een IT-dienstverlener bent die voor de overheid werkt, overweeg om je te verdiepen in de technische specificaties van Vlam. De overheid bouwt een eigen AI-platform, en dat kan betekenen dat er behoefte ontstaat aan integraties, maatwerk of ondersteuning. Je zou kunnen onderzoeken of jouw diensten aansluiten bij de Vlam-omgeving, bijvoorbeeld door data-koppelingen of beveiligingsoplossingen aan te bieden. Een mogelijkheid is om contact op te nemen met SSC-ICT om te peilen of er samenwerkingsmogelijkheden zijn voor MKB-partijen.

Als je een ondernemer bent die vertrouwelijke data deelt met de overheid, bijvoorbeeld in aanbestedingstrajecten of subsidieaanvragen, dan is het goed om te weten dat Vlam geen privacygevoelige informatie verwerkt. Dat betekent dat je erop kunt vertrouwen dat jouw data niet via commerciële AI-modellen loopt. Je zou kunnen overwegen om in gesprek te gaan met je contactpersonen bij de overheid over hoe zij AI inzetten en of jouw data daar veilig is. Een optie is om zelf ook te kijken naar soevereine AI-oplossingen voor je eigen bedrijf, zodat je consistent blijft in je data-beleid.

Als je een team aanstuurt dat veel met tekstverwerking of rapportages werkt, kun je de ervaringen van de Vlam-pilots gebruiken als inspiratie. Uit de enquête blijkt dat 77 procent van de gebruikers tijdsbesparing ervaart. Je zou kunnen overwegen om een eigen pilot te starten met een veilige AI-tool, bijvoorbeeld voor het samenvatten van documenten of het controleren van kwaliteit. Een mogelijkheid is om te beginnen met een kleine groep medewerkers, net zoals de overheid dat doet, en de resultaten te meten voordat je breder uitrolt.

Als je actief bent in de zorg of een andere sector met strenge privacyregels, dan is Vlam een voorbeeld van hoe je AI veilig kunt implementeren. De overheid kiest bewust voor een lokaal beheerd model, zonder data naar externe partijen te sturen. Je zou kunnen onderzoeken of er vergelijkbare oplossingen bestaan voor jouw sector, bijvoorbeeld via brancheorganisaties of samenwerkingsverbanden. Een optie is om een eigen, afgeschermde AI-omgeving op te zetten, gebaseerd op opensource-modellen, zodat je de controle houdt over gevoelige data.

Bron: Computable (https://www.computable.nl/2026/06/10/vlam-in-de-ai-pan-bij-rijksambtenaren/)