De Rijksoverheid bouwt met Vlam een eigen, veilige AI-omgeving. Voor MKB-ondernemers die met de overheid werken, betekent dit dat je straks te maken krijgt met strengere eisen rond dataverwerking en compliance, maar ook dat er een soeverein alternatief voor commerciële AI-diensten beschikbaar komt.

Wat er aan de hand is

De chat-tool Vlam, wat staat voor Veilige Lokale AI Modellen, wordt door SSC-ICT in samenwerking met de AIVD ontwikkeld. Het moet uitgroeien tot een rijksbreed AI-platform en een soeverein alternatief voor commerciële diensten zoals ChatGPT, Claude of Gemini. Vlam draait in een volledig binnen de rijksoverheid beheerde omgeving, waarin data, modellen en infrastructuur onder Nederlandse controle blijven. De tool wordt al uitgerold bij meerdere onderdelen van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en draait in pilotvorm bij diverse andere rijksorganisaties, waaronder de ministeries van VWS, Financiën, Algemene Zaken, OCW, IenW en de Hoge Colleges van Staat. Een brede productie-uitrol wordt in de tweede helft van dit jaar verwacht, zodra risicoanalyses, beveiligingsprocedures en compliance trajecten zijn afgerond. Uit een enquête onder 285 gebruikers blijkt dat 77 procent merkbare tijdsbesparing ervaart en 82 procent Vlam minimaal wekelijks gebruikt. De gemiddelde tevredenheid scoort een 7,1.

Wat dit betekent

Voor MKB-ondernemers die zakendoen met de overheid, heeft de komst van Vlam directe gevolgen. De overheid zal naar verwachting steeds vaker eisen dat dataverwerking via soevereine, gecontroleerde omgevingen plaatsvindt. Dit betekent dat je als leverancier of partner mogelijk niet zomaar commerciële AI-tools kunt inzetten in projecten die overheidsdata raken. Je zult moeten kunnen aantonen dat jouw dataverwerking voldoet aan dezelfde veiligheids- en privacy-eisen als die van Vlam. Daarnaast kan het betekenen dat de overheid zelf minder afhankelijk wordt van externe AI-aanbieders, wat invloed heeft op hoe je als MKB samenwerkt met overheidsinstanties. De kans op datalekken neemt af doordat data niet meer naar externe servers gaat, maar jij moet als ondernemer wel weten hoe je met deze nieuwe standaard omgaat.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een IT-dienstverlener bent die voor de overheid werkt, overweeg om je eigen AI-omgeving te toetsen aan dezelfde standaarden als Vlam. Je zou kunnen onderzoeken of je dataverwerking voldoet aan de eisen van soevereiniteit en lokale controle. Een mogelijkheid is om een gesprek aan te gaan met je contactpersoon bij de rijksdienst over de verwachtingen rond AI-gebruik in jullie samenwerking.

Als je een MKB-ondernemer bent die overheidsdata verwerkt, bijvoorbeeld als leverancier van software of diensten, is het verstandig om nu al te inventariseren welke AI-tools je gebruikt en of die voldoen aan de veiligheidseisen van de Rijksoverheid. Je zou kunnen overwegen om een interne audit te doen naar dataverwerking en te kijken of je processen aanpasbaar zijn aan een omgeving zoals Vlam. Een optie is om je eigen AI-gebruik te documenteren, zodat je bij aanbestedingen kunt aantonen dat je compliant bent.

Als je een ondernemer bent die overweegt om zelf AI in te zetten voor overheidsprojecten, is het goed om te weten dat Vlam mogelijk ook voor derden beschikbaar komt. Houd de ontwikkelingen rond SSC-ICT in de gaten. Je zou kunnen overwegen om je aan te sluiten bij pilots of informatiebijeenkomsten over Vlam, als die worden georganiseerd. Een mogelijkheid is om nu alvast te investeren in kennis over soevereine AI-omgevingen, zodat je straks niet achterloopt.

Als je een adviseur bent die MKB-bedrijven begeleidt bij overheidsaanbestedingen, overweeg om een standaard compliance-check voor AI-gebruik op te nemen in je dienstverlening. Je zou kunnen adviseren om contracten te herzien op clausules over dataverwerking en AI. Een optie is om een korte inventarisatie te maken van welke AI-tools jouw klanten gebruiken en of die voldoen aan de eisen die de overheid met Vlam stelt.

Bron: Computable