Het antwoord: AI verandert niet alleen hoe je werkt, maar ook hoe je met collega’s omgaat. Als medewerkers steeds vaker een chatbot raadplegen in plaats van een collega, verdwijnt de dagelijkse uitwisseling van ideeën en kennis. Dat tast het onderlinge vertrouwen aan en kan leiden tot isolatie en nieuwe conflicten op de werkvloer.

Wat er aan de hand is

Uit onderzoek van Newcom blijkt dat 4,6 miljoen Nederlanders AI-tools gebruiken op hun werk. De focus ligt vaak op productiviteit, maar de sociale impact blijft onderbelicht. Hoogleraar Marleen Huysman van de VU waarschuwt dat sociale interacties essentieel zijn voor vertrouwen binnen teams. Als AI taken overneemt, verdwijnt de noodzaak om bij een collega langs te lopen. Volgens Amy Gallo, expert in werkvloerdynamiek en auteur in Harvard Business Review, kan AI de onderlinge banden beschadigen. Een concreet voorbeeld: uit een Amerikaans experiment met meer dan 200 deelnemers blijkt dat mensen minder tevreden zijn over hun relatie zodra ze vermoeden dat een bericht door AI is gegenereerd. Ze vinden dat de ander niet genoeg moeite doet.

Wat dit betekent

Voor ondernemers in het mkb is dit een direct signaal. AI kan de efficiëntie verhogen, maar als teamleden elkaar niet meer opzoeken voor vragen of overleg, brokkelt de samenwerking af. Dat is riskant, zeker in kleinere teams waar vertrouwen en onderlinge afstemming cruciaal zijn. Een collega die opeens anders klinkt in e-mails, of een medewerker die alles via ChatGPT oplost zonder overleg, kan spanning veroorzaken. De vraag ‘wie heeft die mail geschreven?’ kan leiden tot onzekerheid en conflicten. Het gaat niet om AI op zich, maar om het verdwijnen van de dagelijkse, informele interacties die een team bij elkaar houden.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een team van vijf tot vijftien mensen aanstuurt, kun je overwegen om vaste momenten in te plannen waarop AI even uit staat. Bijvoorbeeld een wekelijks overleg zonder schermen, waarin medewerkers elkaar fysiek of via video spreken over lopende zaken. Het doel is niet om AI te weren, maar om de menselijke interactie te beschermen. Je zou kunnen afspreken dat complexe vragen eerst met een collega worden besproken voordat iemand een chatbot raadpleegt.

Als je merkt dat medewerkers elkaars e-mails niet meer vertrouwen, is een optie om een teamafspraak te maken over het gebruik van AI in communicatie. Bijvoorbeeld: wie AI gebruikt voor een bericht, vermeldt dat kort of past de toon aan. Het gaat niet om controle, maar om transparantie. Zo voorkom je dat collega’s zich afvragen of er nog een mens achter het bericht zit. Een simpele regel als ‘AI is een hulpmiddel, niet de afzender’ kan al helpen.

Als je een nieuw team samenstelt of nieuwe medewerkers inwerkt, overweeg dan om de eerste weken AI-bewust te beperken. Nieuwe collega’s hebben juist de informele gesprekken nodig om relaties op te bouwen en de bedrijfscultuur te leren kennen. Je zou kunnen afspreken dat vragen over processen of geschiedenis eerst aan een mentor worden gesteld, niet aan een chatbot. Zo ontstaat vanzelf de verbinding die later lastig te herstellen is.

Als je merkt dat medewerkers geïsoleerd raken, kun je een ‘vraag-van-de-dag’ introduceren in het teamkanaal. Een simpele, niet-werkgerelateerde vraag waar iedereen kort op reageert. Het herstelt de gewoonte om even contact te maken, zonder dat het veel tijd kost. Het klinkt klein, maar het doorbreekt de stilte die ontstaat als iedereen zijn eigen AI-assistent raadpleegt.

Bron: Sprout (https://mtsprout.nl/werk-leven/ai-relaties-collegas)