Het antwoord: 4,6 miljoen Nederlanders gebruiken AI-tools op hun werk, maar dat gaat ten koste van de onderlinge relaties. Als manager moet je actief sturen op behoud van menselijk contact, anders ontstaan er geïsoleerde medewerkers en nieuwe conflicten.

Wat er aan de hand is

Uit onderzoek van Newcom blijkt dat 4,6 miljoen Nederlanders AI-tools gebruiken op hun werk. Hoewel AI de productiviteit verhoogt, blijft de impact op de sociale dynamiek op de werkvloer onderbelicht. Hoogleraar Marleen Huysman van de VU waarschuwt dat sociale interacties essentieel zijn voor het opbouwen van vertrouwen binnen teams. Als die verdwijnen, blijven geïsoleerde medewerkers over die alles zelf proberen op te lossen. Amy Gallo, expert in werkvloerdynamiek, schrijft in Harvard Business Review dat AI nieuwe conflicten tussen collega’s veroorzaakt. Een voorbeeld: zodra mensen vermoeden dat een bericht door AI is gegenereerd, voelen ze zich onzekerder over de relatie en vinden ze dat de ander niet genoeg moeite doet. Dit blijkt uit een Amerikaans experiment met meer dan 200 deelnemers, uitgevoerd door onderzoeker Bingjie Liu.

Wat dit betekent

Voor MKB-managers betekent dit dat de invoering van AI niet alleen een technische uitdaging is, maar ook een sociale. De kennisuitwisseling tussen collega’s was vroeger de basis voor vertrouwen en samenwerking. Nu AI steeds vaker antwoorden geeft, worden collega’s minder snel opgezocht. Dat klinkt efficiënt, maar het tast de onderlinge band aan. In een klein team is dat effect nog sterker: als één persoon AI gebruikt voor communicatie, kan dat wantrouwen zaaien bij de rest. Denk aan een mail waarin opeens woorden staan die niet bij de schrijver passen. Collega’s gaan twijfelen of er nog een mens achter zit. Dat ondermijnt de relatie, ook als de AI alleen is gebruikt voor een eerste opzet.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een team van vijf tot vijftien mensen aanstuurt, kun je overwegen om duidelijke afspraken te maken over AI-gebruik in communicatie. Spreek bijvoorbeeld af dat collega’s vermelden wanneer ze AI hebben gebruikt voor een bericht, of dat ze altijd hun eigen toon en stijl aanpassen. Zo voorkom je dat ontvangers gaan twijfelen aan de echtheid van het contact. Een mogelijkheid is om een korte teamregel op te stellen: ‘AI mag helpen, maar de eindverantwoordelijkheid en de persoonlijke toon blijven van jou.’

Als je merkt dat medewerkers minder vaak naar elkaar toe lopen voor vragen, kun je bewust momenten inplannen voor kennisuitwisseling. Reserveer bijvoorbeeld wekelijks een halfuur waarin teamleden elkaar mondeling op de hoogte brengen van waar ze mee bezig zijn. Dat herstelt de sociale interactie die verloren gaat als iedereen eerst ChatGPT raadpleegt. Overweeg om vragen die vaker terugkomen te bundelen in een teamkanaal, zodat collega’s elkaar blijven helpen en het contact behouden blijft.

Als je een nieuw AI-hulpmiddel introduceert, kun je het gesprek aangaan over de impact op onderlinge relaties. Vraag je team: waar missen jullie het contact met elkaar? Welke interacties willen jullie bewust menselijk houden? Door dit bespreekbaar te maken, voorkom je dat AI ongemerkt de sociale lijm oplost. Een optie is om een korte check-in te doen na een maand: ervaart iedereen nog voldoende verbinding, of is de AI een muur geworden tussen collega’s?

Als je zelf AI gebruikt voor interne communicatie, wees dan transparant. Als je een notitie of update deelt die deels door AI is gegenereerd, kun je dat kort vermelden. Dat klinkt misschien ongemakkelijk, maar onderzoek toont aan dat verborgen AI-gebruik het vertrouwen juist meer schaadt dan openheid. Door het te benoemen, geef je anderen de ruimte om er hetzelfde mee om te gaan.

Bron: Sprout