Het gebruik van AI-tools op de werkvloer groeit snel, maar de impact op de onderlinge relaties tussen collega’s blijft onderbelicht. Uit recent onderzoek van Newcom blijkt dat 4,6 miljoen Nederlanders AI-tools gebruiken op hun werk. Die verschuiving heeft een verborgen risico: medewerkers stappen steeds minder vaak naar elkaar voor vragen, omdat AI de antwoorden sneller geeft. Dat tast de kennisuitwisseling, het vertrouwen en de samenwerking in teams aan.

Wat er aan de hand is

De signalen dat AI de relaties tussen collega’s kan beschadigen, nemen toe. Marleen Huysman, hoogleraar kennis en organisatie aan de VU, waarschuwt in een interview met Vuurwerk dat sociale interacties essentieel zijn voor het opbouwen van vertrouwen. Als die verdwijnen, blijven alleen geïsoleerde medewerkers over die alles zelf proberen op te lossen. Amy Gallo, expert in werkvloerdynamiek, schrijft in Harvard Business Review dat AI nieuwe conflicten veroorzaakt. Een concreet voorbeeld: wanneer een collega een e-mail stuurt die door AI is gegenereerd, kunnen anderen het gevoel krijgen dat die persoon geen moeite doet. Uit een Amerikaans experiment met meer dan 200 deelnemers, uitgevoerd door onderzoeker Bingjie Liu, blijkt dat mensen minder tevreden zijn over hun relatie met een vriend nadat ze een door AI gegenereerd bericht hebben ontvangen. Ze voelen zich onzekerder over hoe de verhoudingen liggen.

Wat dit betekent

Voor MKB-ondernemers is dit een concrete waarschuwing. AI-tools kunnen de productiviteit verhogen, maar tegelijkertijd de onderlinge banden verzwakken. In kleinere teams is die dynamiek nog kwetsbaarder. Als medewerkers niet meer naar elkaar toe lopen voor een vraag, verdwijnt informele kennisoverdracht. Nieuwe collega’s leren minder van ervaren krachten. En het onderlinge vertrouwen kan afnemen, omdat niemand meer zeker weet of een bericht van een mens of van een bot komt. Dit speelt in elke sector waar teams samenwerken, van administratie tot logistiek en van consultancy tot horeca.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een team aanstuurt dat steeds vaker AI gebruikt voor e-mails en rapporten, overweeg om duidelijke afspraken te maken over wanneer AI wel en niet wordt ingezet. Je zou kunnen afspreken dat persoonlijke berichten, interne feedback of creatieve brainstormsessies zonder AI worden gedaan. Zo blijft de menselijke interactie behouden en weten collega’s wat ze van elkaar kunnen verwachten.

Als je merkt dat medewerkers minder vaak naar elkaar toe lopen voor vragen, kun je een wekelijkse ‘kennisronde’ introduceren. Een mogelijkheid is om elke maandag een half uur in te plannen waarin teamleden elkaar een vraag stellen die ze normaal aan ChatGPT zouden voorleggen. Dit herstelt de informele uitwisseling en versterkt het onderlinge vertrouwen.

Als je nieuwe medewerkers inwerkt, overweeg om hen de eerste weken bewust te laten werken zonder AI-ondersteuning voor interne vragen. Een optie is om hen te stimuleren eerst bij collega’s langs te gaan voordat ze een AI-tool raadplegen. Zo bouwen ze sneller een netwerk op en leren ze de informele kenniskanalen kennen die essentieel zijn voor samenwerking.

Als je twijfelt of AI de teamdynamiek beïnvloedt, kun je een korte anonieme peiling doen onder je medewerkers. Vraag of ze het gevoel hebben dat AI de onderlinge communicatie verandert en of ze minder contact ervaren met collega’s. De uitkomst geeft je een concreet startpunt om gerichte maatregelen te nemen.

Bron: Sprout (https://mtsprout.nl/werk-leven/ai-relaties-collegas)