Het antwoord is simpel: als je AI inzet zonder bewust na te denken over hoe collega’s met elkaar blijven praten, beschadig je de teamdynamiek. 4,6 miljoen Nederlanders gebruiken inmiddels AI-tools op hun werk, blijkt uit onderzoek van Newcom. Maar die efficiëntiewinst heeft een prijs: de onderlinge uitwisseling van kennis en ideeën droogt op, en daarmee het vertrouwen en de samenwerking.

Wat er aan de hand is

Uit onderzoek van Newcom blijkt dat 4,6 miljoen Nederlanders AI-tools gebruiken op hun werk. De impact op de werkvloer blijft echter onderbelicht. Waar collega’s vroeger bij elkaar aanklopten voor antwoorden, stappen ze nu naar ChatGPT. Die verschuiving heeft gevolgen voor de relaties. Hoogleraar Marleen Huysman van de VU waarschuwt in een interview met Vuurwerk dat sociale interacties essentieel zijn voor vertrouwen. Als die verdwijnen, blijven geïsoleerde medewerkers over die alles zelf proberen op te lossen. Amy Gallo, expert in werkvloerdynamiek, schrijft in Harvard Business Review dat AI nieuwe conflicten tussen collega’s veroorzaakt. Een voorbeeld: als iemand een AI-gegenereerde mail stuurt, voelt de ontvanger zich onzekerder over de relatie en denkt dat de ander te weinig moeite doet. Dat blijkt uit een experiment met meer dan 200 deelnemers, uitgevoerd door onderzoeker Bingjie Liu.

Wat dit betekent

Voor jou als MKB-ondernemer betekent dit dat de voordelen van AI – snellere antwoorden, minder fouten – ten koste kunnen gaan van de onderlinge band in je team. Medewerkers die normaal gesproken samen een probleem oplosten, gaan nu ieder voor zich. De informele kennisdeling bij het koffieapparaat of in de wandelgangen verdwijnt. Dat is niet alleen een probleem voor de werksfeer, maar ook voor de kwaliteit van het werk. Want vertrouwen en samenwerking zijn de basis voor innovatie en foutloze processen. Vooral in kleinere teams, waar iedereen elkaar nodig heeft, kan de impact groot zijn.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een team van vijf tot twintig mensen aanstuurt, overweeg dan om vaste momenten in te plannen waarop AI uit staat. Bijvoorbeeld een wekelijkse ‘geen AI’-overlegronde waarin medewerkers elkaar fysiek om hulp vragen. Dat dwingt tot echte interactie en voorkomt dat iedereen in zijn eigen AI-bubbel verdwijnt.

Als je merkt dat collega’s elkaars mails niet meer herkennen, kun je een richtlijn opstellen voor AI-gebruik in communicatie. Bijvoorbeeld: vermeld in de onderwerpregel of een mail deels door AI is gegenereerd. Dat voorkomt onzekerheid en wantrouwen. Het is een kleine aanpassing die veel scheelt.

Als je een nieuwe medewerker inwerkt, is het verleidelijk om AI in te zetten voor uitleg. Maar overweeg om de eerste weken juist geen AI te gebruiken voor interne vragen. Laat de nieuwe collega bij iedereen langsgaan voor antwoorden. Dat bouwt relaties op en zorgt dat hij of zij weet wie waarvoor verantwoordelijk is.

Als je team veel thuiswerkt, is het risico op isolatie nog groter. Plan dan bewust een halfuur per week in voor ‘kennisrondes’: een korte meeting waarin medewerkers om de beurt een vraag stellen die ze normaal aan AI zouden voorleggen. De rest van het team probeert te helpen. Dat versterkt de band en zorgt dat kennis gedeeld blijft.

Als je een conflict ziet ontstaan over AI-gebruik, bespreek het dan openlijk. Vraag aan je team hoe zij AI inzetten en wat ze daarvan vinden. Vaak lost een gesprek al veel op. Het gaat er niet om AI te verbieden, maar om bewust te kiezen wanneer je het wel en niet gebruikt.

Bron: Sprout