De rijksoverheid ontwikkelt met Vlam (Veilige Lokale AI Modellen) een eigen AI-chatplatform dat data, modellen en infrastructuur volledig onder Nederlandse controle houdt. Dit voorbeeld laat zien hoe ook MKB-ondernemers AI kunnen inzetten zonder hun bedrijfsgegevens bloot te stellen aan commerciële partijen.

Wat er aan de hand is

SSC-ICT heeft in samenwerking met de AIVD de chat-tool Vlam ontwikkeld als een soeverein alternatief voor commerciële AI-diensten zoals ChatGPT, Claude of Gemini. Het platform wordt momenteel uitgerold bij meerdere ministeries en rijksorganisaties, waaronder Binnenlandse Zaken, VWS, Financiën en OCW. Een brede productie-uitrol wordt verwacht in de tweede helft van dit jaar, zodra risicoanalyses, beveiligingsprocedures en compliancetrajecten zijn afgerond. Uit een enquête onder 285 gebruikers blijkt dat 77 procent merkbare tijdsbesparing ervaart en 82 procent de tool minimaal wekelijks gebruikt. De gemiddelde tevredenheidsscore is een 7,1.

Wat dit betekent

Voor MKB-ondernemers is Vlam geen directe optie, maar het principe erachter is wel relevant. Het platform draait op een volledig binnen de overheid beheerde omgeving, waardoor geen vertrouwelijke of privacygevoelige informatie naar externe servers verdwijnt. Dit is precies waar veel ondernemers mee worstelen: ze willen AI gebruiken voor efficiëntie, maar zijn onzeker over databeveiliging en compliance. De aanpak van Vlam laat zien dat het mogelijk is om AI veilig in te zetten zonder concessies te doen aan functionaliteit. De tool wordt ingezet voor tekstbewerking, kwaliteitscontrole, vertalingen, brainstormen en samenvatten – taken die ook in elk MKB voorkomen.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een adviesbureau runt met vertrouwelijke klantgegevens… Overweeg om een AI-tool te kiezen die data lokaal verwerkt of in een Europese cloud draait. Vraag bij leveranciers expliciet naar waar data wordt opgeslagen en of deze wordt gebruikt voor modeltraining. Je kunt ook een eigen omgeving opzetten met opensource-modellen, zoals Llama of Mistral, die je op eigen servers installeert. Dit geeft dezelfde controle als de overheid met Vlam heeft.

Als je een team aanstuurt dat veel tekstwerk doet… Kijk naar AI-assistenten die specifiek zijn getraind voor jouw sector en die voldoen aan de AVG. Een optie is om een pilot te starten met een beperkte groep medewerkers, net zoals de rijksoverheid doet. Laat hen de tool testen op taken zoals samenvatten of vertalen, en meet de tijdsbesparing. De ervaring van Vlam leert dat gebruikers vooral waarde hechten aan voorspelbaarheid en stabiliteit, dus kies een tool die consistent presteert.

Als je in de zorg of juridische sector werkt met gevoelige informatie… Je zou kunnen overwegen om een AI-oplossing te gebruiken die volledig on-premise draait, zonder internetverbinding. Dit lijkt op de aanpak van Vlam, waarbij data nooit de eigen omgeving verlaat. Vraag leveranciers naar hun beveiligingsprocedures en of ze een Data Processing Agreement (DPA) kunnen aanbieden die voldoet aan Nederlandse wetgeving. De AIVD was betrokken bij de ontwikkeling van Vlam, wat aangeeft hoe serieus beveiliging wordt genomen.

Als je een klein team hebt en snel wilt starten met AI… Begin met een gratis of betaalde tool die duidelijke privacyvoorwaarden heeft, zoals een optie om data niet te laten trainen. Houd bij welke informatie je invoert en vermijd het delen van persoonsgegevens of bedrijfsgeheimen. De enquête onder Vlam-gebruikers laat zien dat 77 procent tijdsbesparing ervaart, dus de investering in een veilige tool kan zich snel terugbetalen. Je kunt later altijd overstappen naar een eigen omgeving als de behoefte groeit.

Bron: Computable