Het antwoord: AI verandert niet alleen hoe je werkt, maar ook hoe je met collega’s omgaat. De sociale interacties die vroeger vanzelf ontstonden doordat je elkaar om hulp vroeg, verdwijnen nu AI die vragen binnen seconden beantwoordt. Dat tast het vertrouwen en de samenwerking in je team aan, tenzij je daar bewust op stuurt.

Wat er aan de hand is

Uit recent onderzoek van Newcom blijkt dat 4,6 miljoen Nederlanders AI-tools gebruiken op hun werk. De impact op de onderlinge relaties blijft daarbij vaak onderbelicht, maar is volgens experts wel degelijk groot. Marleen Huysman, hoogleraar kennis en organisatie aan de VU, waarschuwt in een interview met Vuurwerk dat sociale interacties essentieel zijn voor het opbouwen van vertrouwen binnen teams. Als die verdwijnen, blijven er volgens haar geïsoleerde medewerkers over die alles zelf proberen op te lossen.

Amy Gallo, expert in werkvloerdynamiek, schrijft in Harvard Business Review dat AI nieuwe conflicten tussen collega’s veroorzaakt. Een concreet voorbeeld: zodra mensen vermoeden dat een bericht door AI is geschreven, zijn ze minder tevreden over de relatie met de afzender en voelen ze zich onzekerder. Dat blijkt uit een Amerikaans experiment met meer dan 200 deelnemers, uitgevoerd door onderzoeker Bingjie Liu.

Wat dit betekent

Voor jou als ondernemer betekent dit dat de efficiëntiewinst van AI een prijs heeft. De kennisuitwisseling die vroeger de basis vormde voor samenwerking – even langs een collega lopen voor een vraag – verdwijnt. Daarmee verdwijnt ook een belangrijk moment van verbinding. Medewerkers raken meer geïsoleerd, en het onderlinge vertrouwen kan afnemen. Vooral in kleinere teams, waar iedereen elkaar nodig heeft, kan dit snel voelbaar worden. Het risico is dat je een groep individuele probleemoplossers overhoudt in plaats van een hecht team.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je merkt dat collega’s elkaar minder opzoeken sinds AI beschikbaar is. Overweeg om vaste momenten in te bouwen waarop AI even uit staat. Bijvoorbeeld een wekelijks ‘geen AI-overleg’ waarin teamleden elkaar fysiek of via video spreken zonder dat er een chatbot aan te pas komt. Je zou ook een ‘vraag-een-collega-eerst’-beleid kunnen introduceren: voordat iemand ChatGPT gebruikt voor een werkvraag, checkt hij of zij eerst of een collega het antwoord weet. Dat herstelt de oude dynamiek van kennis delen.

Als je merkt dat medewerkers elkaar wantrouwen over wie wel of geen AI gebruikt. Een mogelijkheid is om duidelijke afspraken te maken over AI-gebruik in communicatie. Spreek bijvoorbeeld af dat iedereen vermeldt wanneer een tekst deels door AI is gegenereerd, of dat AI alleen wordt gebruikt voor concepten en niet voor definitieve berichten. Dat voorkomt het onzekere gevoel dat ontstaat wanneer iemand ineens anders schrijft dan je gewend bent.

Als je een team aanstuurt waarin samenwerking essentieel is. Overweeg om taken die AI overneemt, bewust te vervangen door andere vormen van interactie. Bijvoorbeeld: in plaats van dat iedereen zelfstandig een AI-tool gebruikt om een probleem op te lossen, kun je een wekelijkse ‘kennisronde’ inplannen waarin teamleden hun oplossingen delen. Zo blijft het delen van inzichten een sociale activiteit, ook al is het inhoudelijke werk deels geautomatiseerd.

Als je nieuwe medewerkers inwerkt. Juist in de inwerkperiode zijn sociale interacties cruciaal voor het opbouwen van vertrouwen. Overweeg om nieuwe teamleden te vragen eerst bij collega’s langs te gaan voor vragen, in plaats van direct een AI-tool te gebruiken. Dat versnelt niet alleen het inwerken, maar legt ook meteen de basis voor een hechte samenwerking.

Bron: Sprout (https://mtsprout.nl/werk-leven/ai-relaties-collegas)