Het antwoord: AI-tools zoals ChatGPT nemen steeds vaker taken over die voorheen sociale interactie tussen collega’s stimuleerden. Dat kan het onderlinge vertrouwen en de samenwerking in jouw team beschadigen, tenzij je als manager bewust stuurt op behoud van die menselijke contactmomenten.

Wat er aan de hand is

Uit recent onderzoek van Newcom blijkt dat 4,6 miljoen Nederlanders AI-tools gebruiken op hun werk. De impact op de onderlinge relaties blijft echter onderbelicht. Hoogleraar Marleen Huysman van de VU waarschuwt in een interview met Vuurwerk dat sociale interacties essentieel zijn voor het opbouwen van vertrouwen binnen teams. Als die verdwijnen, ontstaan geïsoleerde medewerkers die alles zelf proberen op te lossen. Amy Gallo, expert in werkvloerdynamiek, schrijft in Harvard Business Review dat AI nieuwe conflicten tussen collega’s veroorzaakt. Een voorbeeld: uit een Amerikaans experiment met meer dan 200 deelnemers blijkt dat mensen minder tevreden zijn over hun relatie met een vriend nadat ze een door AI gegenereerd bericht hebben ontvangen. Ze voelen zich onzekerder over hoe de vork aan de steel zit, aldus onderzoeker Bingjie Liu.

Wat dit betekent

Voor jou als MKB-manager betekent dit dat de efficiëntiewinst van AI een verborgen prijs kan hebben. De momenten waarop een collega even langsloopt met een vraag, of waarbij iemand hulp zoekt bij een lastige mail, zijn niet alleen productief. Ze bouwen vertrouwen, creëren gedeelde kennis en versterken de teamcultuur. Als AI die interacties overneemt, verdwijnt de ‘lijm’ die een team bij elkaar houdt. Medewerkers kunnen het gevoel krijgen dat collega’s geen moeite meer doen, of dat ze niet meer worden gezien als mens. Vooral in kleinere teams, waar iedereen elkaar nodig heeft, kan dit snel leiden tot onvrede en een lagere betrokkenheid.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je merkt dat teamleden steeds vaker AI gebruiken voor vragen die ze eerder aan elkaar stelden. Overweeg om een ‘geen AI voor interne vragen’-afspraak te maken voor bepaalde onderwerpen. Bijvoorbeeld: voor operationele vragen over processen of klanten is AI prima, maar voor creatieve brainstorms of persoonlijke feedback is het juist de bedoeling dat je een collega benadert. Je zou kunnen aangeven dat de eerste stap altijd een menselijk gesprek is, en AI pas daarna als hulpmiddel mag worden ingezet.

Als je ziet dat collega’s elkaars AI-geschreven berichten niet meer vertrouwen. Een mogelijkheid is om een teamafspraak te maken over transparantie. Spreek af dat iedereen aangeeft wanneer een bericht deels of volledig door AI is gegenereerd, bijvoorbeeld met een simpele opmerking als ‘deze mail is met hulp van AI geschreven’. Dat voorkomt onzekerheid en wantrouwen. Je zou ook kunnen overwegen om bepaalde communicatie, zoals persoonlijke updates of felicitaties, altijd zelf te laten schrijven.

Als je een team aanstuurt waarin kennis delen belangrijk is. Overweeg om wekelijks een kort ‘kenniscafé’ in te plannen: een vast moment van 15 minuten waarin teamleden elkaar een vraag stellen die ze normaal aan AI zouden voorleggen. Het doel is niet om AI te verbieden, maar om de gewoonte van onderling overleg te behouden. Je zou kunnen beginnen met de vraag: ‘Welk antwoord van ChatGPT verraste je deze week?’ Dat opent het gesprek en houdt de interactie in stand.

Als je nieuwe medewerkers inwerkt. Een optie is om de eerste maand AI-tools uit te schakelen voor inwerkvragen. Laat nieuwe collega’s verplicht vragen stellen aan een vast aanspreekpunt. Dat dwingt tot sociale interactie en bouwt sneller vertrouwen op. Je kunt daarna stap voor stap AI toestaan, maar alleen voor vragen die niet over bedrijfsspecifieke processen gaan.

Als je merkt dat teamleden AI gebruiken om taken te automatiseren die voorheen samenwerking vereisten. Overweeg om die automatisering te combineren met een menselijke check. Bijvoorbeeld: laat AI een eerste versie van een rapport maken, maar plan daarna een korte meeting waarin twee collega’s het samen nalopen en verbeteren. Zo blijft de samenwerking bestaan, terwijl je toch profiteert van de efficiëntie.

Bron: Sprout (https://mtsprout.nl/werk-leven/ai-relaties-collegas)