Het antwoord

AI verandert niet alleen hoe je werkt, maar ook hoe je met collega’s omgaat. Als leidinggevende in het mkb moet je actief sturen op behoud van sociale interactie, anders ontstaan er geïsoleerde medewerkers en nieuwe conflicten.

Wat er aan de hand is

Uit recent onderzoek van Newcom blijkt dat 4,6 miljoen Nederlanders AI-tools gebruiken op hun werk. De impact op de onderlinge dynamiek blijft nog onderbelicht, maar signalen dat AI relaties beschadigt, nemen toe. Hoogleraar Marleen Huysman van de VU waarschuwt in een interview met Vuurwerk dat sociale interacties essentieel zijn voor vertrouwen binnen teams. Als die verdwijnen, blijven alleen geïsoleerde medewerkers over die alles zelf proberen op te lossen. Amy Gallo, expert in werkvloerdynamiek, schrijft in Harvard Business Review dat AI nieuwe conflicten veroorzaakt tussen collega’s. Een concreet voorbeeld: uit een Amerikaans experiment met meer dan 200 deelnemers blijkt dat mensen minder tevreden zijn over hun relatie met een vriend nadat ze een door AI gegenereerd bericht hebben ontvangen. Ze voelen zich onzekerder en vinden dat de ander niet genoeg moeite doet.

Wat dit betekent

Voor mkb-ondernemers en hr-professionals betekent dit dat AI niet alleen een productiviteitstool is, maar ook een risico voor de teamcultuur. De uitwisseling van kennis en ideeën tussen collega’s was vroeger cruciaal voor vertrouwen en samenwerking. Nu AI die taken overneemt, worden collega’s steeds minder nodig. Waarom zou je nog naar een collega stappen als ChatGPT binnen seconden het antwoord heeft? Dat klinkt efficiënt, maar het ondermijnt de onderlinge banden. Vooral in kleinere teams, waar samenwerking en vertrouwen vaak de ruggengraat vormen, kan dit snel problemen geven. Medewerkers kunnen zich geïsoleerd voelen, of er ontstaan spanningen omdat niemand weet of een mail door een mens of een bot is geschreven.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een team aanstuurt van vijf tot vijftien mensen, overweeg om wekelijkse ‘AI-vrije’ overleggen in te plannen. Dit zijn momenten waarop collega’s elkaar fysiek of via video spreken zonder dat er AI-tools aan te pas komen. Het doel is niet om AI te verbieden, maar om ruimte te creëren voor spontane kennisuitwisseling en persoonlijke interactie. Je zou kunnen afspreken dat vragen over elkaars werk eerst aan de collega worden gesteld, voordat iemand naar een chatbot grijpt.

Als je merkt dat medewerkers elkaars mails of berichten niet meer vertrouwen, kun je een duidelijke richtlijn opstellen over het gebruik van AI bij interne communicatie. Een mogelijkheid is om af te spreken dat AI alleen wordt gebruikt voor concepten of ruwe teksten, en dat de verzender altijd een persoonlijke noot toevoegt. Zo blijft duidelijk dat er een mens achter het bericht zit, wat het vertrouwen versterkt.

Als je een nieuwe medewerker inwerkt, overweeg om de eerste weken geen AI-tools in te zetten voor vragen over het werk. Laat de nieuwe collega juist bij teamleden aankloppen voor antwoorden. Dit dwingt tot sociale interactie en helpt bij het opbouwen van relaties. Een optie is om een ‘buddy-systeem’ in te stellen waarbij een ervaren collega de eerste maand het aanspreekpunt is, in plaats van een chatbot.

Als je ziet dat AI leidt tot geïsoleerd werken, kun je projecten zo inrichten dat samenwerking noodzakelijk blijft. Bijvoorbeeld door taken te verdelen die elkaar overlappen, zodat collega’s moeten overleggen. Of door wekelijkse kennissessies in te plannen waarin teamleden hun werkwijze delen. Het idee is dat AI een hulpmiddel is, geen vervanging van de onderlinge afstemming.

Bron: Sprout (https://mtsprout.nl/werk-leven/ai-relaties-collegas)