Het antwoord: AI-tools veranderen niet alleen hoe je werkt, maar ook hoe je team met elkaar omgaat. Doordat medewerkers steeds vaker een chatbot vragen in plaats van een collega, verdwijnen informele gesprekken die essentieel zijn voor vertrouwen en samenwerking. Voor MKB-ondernemers betekent dit dat je bewust moet sturen op kennisdeling en sociale interactie, voordat je team verandert in een verzameling geïsoleerde individuen.

Wat er aan de hand is

Uit recent onderzoek van Newcom blijkt dat 4,6 miljoen Nederlanders AI-tools gebruiken op hun werk. De impact op de onderlinge relaties blijft echter onderbelicht. Hoogleraar Marleen Huysman van de VU waarschuwt in een interview met Vuurwerk dat sociale interacties essentieel zijn voor het opbouwen van vertrouwen binnen teams. Als die verdwijnen, krijgen we straks alleen nog geïsoleerde medewerkers die alles zelf proberen op te lossen. Ook Amy Gallo, expert in werkvloerdynamiek, schrijft in Harvard Business Review dat AI nieuwe conflicten tussen collega’s veroorzaakt. Een voorbeeld: wanneer een collega een AI gebruikt om een e-mail te schrijven, kan dat argwaan wekken. Uit een Amerikaans experiment met meer dan 200 deelnemers blijkt dat mensen minder tevreden zijn over hun relatie met iemand van wie ze een door AI gegenereerd bericht ontvangen.

Wat dit betekent

Voor jou als MKB-ondernemer is dit geen ver-van-je-bed-show. In een klein team zijn onderlinge relaties vaak de lijm die alles bij elkaar houdt. Als medewerkers niet meer naar elkaar toe stappen voor een vraag, verdwijnt niet alleen de kennisuitwisseling, maar ook het gevoel van verbondenheid. Dat kan leiden tot minder betrokkenheid, meer misverstanden en uiteindelijk een hoger verloop. Vooral in sectoren waar samenwerking en creativiteit belangrijk zijn, zoals marketing, consultancy of productontwikkeling, kan dit effect groot zijn. De uitdaging is niet om AI te weren, maar om de menselijke interactie te beschermen.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een klein team aanstuurt van vijf tot vijftien mensen, overweeg dan om vaste, bewuste kennisdelingsmomenten in te plannen. Reserveer bijvoorbeeld elke week een half uur waarin teamleden elkaar vragen stellen waarvan het antwoord ook via AI te vinden is. Het doel is niet de efficiëntie, maar het contact. Je zou kunnen beginnen met een wekelijkse ‘vraag-van-de-week’ waarin iedereen een probleem deelt dat hij of zij met AI heeft opgelost, en uitlegt hoe. Zo blijft de uitwisseling bestaan.

Als je merkt dat medewerkers steeds vaker een chatbot gebruiken voor vragen die ze normaal aan een collega zouden stellen, kun je eenrichtlijn opstellen voor wanneer je wel en niet AI gebruikt. Een optie is om af te spreken dat eerste lijnsvragen – zoals ‘hoe werkt dit formulier?’ – nog steeds aan een collega worden gesteld. AI is er voor de tweede lijn: complexe analyses of snelle feitencheck. Dit voorkomt dat de informele kennisstroom helemaal opdroogt.

Als je een team hebt waarin e-mailcommunicatie een belangrijke rol speelt, kun je een norm introduceren voor AI-gebruik in berichten. Spreek bijvoorbeeld af dat medewerkers aangeven wanneer ze AI hebben gebruikt voor een bericht, of dat ze persoonlijke berichten altijd zelf schrijven. Dit voorkomt het wantrouwen dat ontstaat wanneer iemand opeens in een andere stijl schrijft. Je zou kunnen zeggen: ‘Gebruik AI voor de inhoud, maar schrijf de toon zelf.’

Als je een nieuw team samenstelt of nieuwe medewerkers inwerkt, overweeg dan om de eerste weken AI-tools bewust te beperken. Nieuwe collega’s moeten de kans krijgen om relaties op te bouwen door vragen te stellen aan ervaren teamleden. Je zou kunnen afspreken dat nieuwe medewerkers de eerste maand geen AI gebruiken voor interne vragen, maar altijd een collega raadplegen. Dit versnelt de integratie en het opbouwen van vertrouwen.

Als je merkt dat teamleden zich terugtrekken en minder overleggen, kun je een wekelijkse ‘geen AI-overleg’ introduceren. Een half uur waarin alle vragen en problemen alleen met elkaar worden besproken, zonder dat iemand een chatbot opent. Dit dwingt tot interactie en herstelt de gewoonte om samen te denken. Je zou kunnen beginnen met een simpele vraag: ‘Wat is het lastigste waar je deze week tegenaan liep?’

Bron: Sprout (https://mtsprout.nl/werk-leven/ai-relaties-collegas)