Het antwoord: AI verandert niet alleen hoe je werkt, maar ook hoe je met collega’s omgaat. Doordat medewerkers steeds vaker een AI-tool raadplegen in plaats van een collega, verdwijnen informele gesprekken die essentieel zijn voor vertrouwen en samenwerking. Als ondernemer kun je dat niet op zijn beloop laten: je moet bewust sturen op behoud van onderlinge relaties.

Wat er aan de hand is

Uit recent onderzoek van Newcom blijkt dat 4,6 miljoen Nederlanders AI-tools gebruiken op hun werk. De impact op de werkvloer is groot, maar de invloed op teamdynamiek blijft onderbelicht. Hoogleraar Marleen Huysman van de VU waarschuwt dat sociale interacties verdwijnen doordat medewerkers niet meer naar elkaar stappen met vragen, maar naar ChatGPT. ‘Die sociale interacties zijn essentieel voor het opbouwen van vertrouwen binnen teams’, zegt ze. ‘Als dat verdwijnt, hebben we straks alleen nog geïsoleerde medewerkers die alles zelf proberen op te lossen.’ Ook Amy Gallo, expert in werkvloerdynamiek, schrijft in Harvard Business Review dat AI nieuwe conflicten veroorzaakt. Een voorbeeld: zodra collega’s vermoeden dat een e-mail door AI is geschreven, daalt hun tevredenheid over de relatie en voelen ze zich onzekerder, blijkt uit Amerikaans onderzoek van Bingjie Liu.

Wat dit betekent

Voor jou als MKB-ondernemer betekent dit dat de voordelen van AI – snelheid, efficiëntie – een keerzijde hebben. Medewerkers kunnen zich geïsoleerd voelen, wantrouwen ontstaat over wie wat echt heeft gedaan, en de informele kennisdeling droogt op. Dat raakt direct de samenwerking en het vertrouwen in je team. Vooral in kleinere teams, waar iedereen elkaar nodig heeft, kan dit snel escaleren. Het is niet alleen een HR-probleem; het beïnvloedt de productiviteit en werksfeer.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je merkt dat medewerkers minder vaak bij elkaar aankloppen voor vragen. Overweeg om vaste momenten in te plannen voor kennisdeling zonder AI. Bijvoorbeeld een wekelijkse ‘vragenuurtje’ waarin teamleden elkaar helpen met lastige cases, zonder dat er een chatbot aan te pas komt. Zo blijft de gewoonte om samen te denken bestaan.

Als je ziet dat collega’s elkaars werk niet meer vertrouwen omdat ze AI vermoeden. Stel een duidelijke richtlijn op voor het gebruik van AI in communicatie. Spreek af dat medewerkers altijd vermelden als ze AI hebben gebruikt voor een e-mail of rapport, bijvoorbeeld met een korte voetnoot. Dat voorkomt onzekerheid en schept helderheid.

Als je team klein is en iedereen afhankelijk is van elkaars kennis. Maak een ’expertisekaart’ van het team: wie weet wat? Hang die zichtbaar op of deel hem digitaal. Moedig medewerkers aan om eerst bij de juiste collega te checken voordat ze naar een AI-tool grijpen. Je kunt ook een spel maken: wie de meeste vragen van een collega beantwoordt, krijgt een compliment in de teamchat.

Als je nieuwe medewerkers inwerkt. Zorg dat het inwerkprogramma niet alleen uit AI-gegenereerde handleidingen bestaat. Laat nieuwe mensen een dag meelopen met verschillende collega’s en stel een buddy aan die vragen beantwoordt. Zo bouwen ze vanaf dag één relaties op, niet alleen kennis.

Als je merkt dat medewerkers AI gebruiken om taken te doen die normaal samenwerking vereisten. Bespreek in teamoverleggen openlijk hoe iedereen AI inzet. Vraag: ‘Waar gebruik jij het voor, en waarom kies je soms voor een collega?’ Door het bespreekbaar te maken, normaliseer je het gebruik én voorkom je dat mensen zich terugtrekken.

Bron: Sprout (https://mtsprout.nl/werk-leven/ai-relaties-collegas)