De Nederlandse overheid bouwt met Vlam (Veilige Lokale AI Modellen) een eigen, volledig soeverein AI-platform voor ambtenaren. Dit alternatief voor ChatGPT, Claude en Gemini draait op eigen infrastructuur, onder controle van de AIVD en SSC-ICT. Voor ondernemers die zakendoen met de overheid, betekent dit dat de lat voor AI-compliance en databeveiliging definitief hoger komt te liggen.

Wat er aan de hand is

Vlam is een chat-tool die door SSC-ICT in samenwerking met de AIVD is ontwikkeld en moet uitgroeien tot een rijksbreed AI-platform. Het platform draait volledig binnen de Nederlandse overheid: data, modellen en infrastructuur blijven onder eigen controle. Volgens antwoorden op Kamervragen wordt Vlam nu al geleverd aan de ministeries van VWS, Financiën, Algemene Zaken, OCW, IenW en de Hoge Colleges van Staat. Een brede productie-uitrol volgt naar verwachting in de tweede helft van dit jaar, zodra risicoanalyses en compliance-trajecten zijn afgerond. Uit een enquête onder 285 gebruikers blijkt dat 77 procent merkbare tijdsbesparing ervaart en 82 procent de tool minimaal wekelijks gebruikt. De gemiddelde tevredenheidsscore is een 7,1.

Wat dit betekent

Voor MKB-ondernemers die leveren aan de overheid of samenwerken met rijksdiensten, verandert er iets fundamenteels. De overheid kiest niet voor een commerciële AI-dienst, maar voor een eigen, soeverein alternatief. Dat betekent dat je als leverancier niet kunt volstaan met ‘we gebruiken gewoon ChatGPT’. De overheid zal steeds vaker eisen dat data en AI-toepassingen binnen Nederlandse of Europese grenzen blijven. Ook voor ondernemers die zelf worstelen met AI-compliance en datasoevereiniteit, is Vlam een signaal: de overheid neemt het serieus, en dat gaat doorwerken in aanbestedingen en contractvoorwaarden. De tool wordt ingezet voor tekstbewerking, kwaliteitscontrole, vertalingen, brainstormen en samenvatten, maar uitdrukkelijk niet voor vertrouwelijke of privacygevoelige informatie. Dat geeft aan waar de grenzen liggen, ook voor zakelijke partners.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een dienstverlener bent die offertes of rapporten aan de overheid levert. Je zou kunnen overwegen om vooraf te checken of jouw AI-gebruik voldoet aan dezelfde standaarden als Vlam. De overheid zal naar verwachting steeds vaker vragen hoe jij AI inzet en waar data worden opgeslagen. Een mogelijkheid is om een korte compliance-verklaring op te stellen waarin je aangeeft dat je geen data deelt met niet-Europese AI-diensten.

Als je een softwareleverancier bent die AI-functionaliteit aanbiedt aan overheidsklanten. Overweeg om te onderzoeken of jouw tool kan integreren met of aansluiten op de Vlam-omgeving. De overheid bouwt een eigen ecosysteem, en leveranciers die daarin meegaan, hebben een voorsprong. Een optie is om contact op te nemen met SSC-ICT over mogelijke aansluiting.

Als je als MKB-ondernemer zelf worstelt met AI-compliance en datasoevereiniteit. De aanpak van de overheid kan als voorbeeld dienen. Je zou kunnen kijken naar lokale of Europese AI-oplossingen die data binnen de EU houden, in plaats van Amerikaanse clouddiensten. Een mogelijkheid is om een eenvoudige risicoanalyse te doen: welke data verwerk je met AI, en waar komen die terecht? Als dat onduidelijk is, kun je overwegen om over te stappen op een soevereine oplossing.

Als je in een sector werkt waar privacygevoelige informatie centraal staat, zoals zorg of juridisch. De overheid geeft met Vlam aan dat AI veilig kan, mits de omgeving beheerd is. Je zou kunnen onderzoeken of er branche-specifieke, beveiligde AI-tools beschikbaar zijn die vergelijkbaar werken. Een optie is om met je branchevereniging te bespreken of een gezamenlijke, soevereine AI-omgeving haalbaar is.

Bron: Computable