Het antwoord is simpel: als AI taken overneemt, verdwijnt de noodzaak om collega’s om hulp te vragen. En daarmee verdwijnt een belangrijke bron van sociale interactie en vertrouwen. Voor MKB-leidinggevenden betekent dit dat je actief moet sturen op behoud van teamgevoel, anders eindig je met een groep geïsoleerde medewerkers die alleen nog met een chatbot communiceren.

Wat er aan de hand is

Uit recent onderzoek van Newcom blijkt dat 4,6 miljoen Nederlanders AI-tools gebruiken op hun werk. Die cijfers laten zien dat AI niet meer weg te denken is. Maar de impact op de onderlinge relaties blijft onderbelicht. Marleen Huysman, hoogleraar kennis en organisatie aan de VU, waarschuwt in een interview met Vuurwerk dat sociale interacties essentieel zijn voor het opbouwen van vertrouwen. Als die verdwijnen, krijg je geïsoleerde medewerkers die alles zelf proberen op te lossen.

Amy Gallo, expert in werkvloerdynamiek, schrijft in Harvard Business Review dat AI nieuwe conflicten veroorzaakt. Een voorbeeld: een collega stuurt een mail met woorden die niet bij hem passen. De ontvanger vermoedt AI-gebruik en voelt zich onzeker over de relatie. Uit een Amerikaans experiment met meer dan 200 deelnemers blijkt dat mensen minder tevreden zijn over hun relatie als ze een door AI gegenereerd bericht ontvangen. Ze vinden dat de ander niet genoeg moeite doet.

Wat dit betekent

Voor jou als MKB-leidinggevende is de boodschap helder: AI kan de onderlinge banden beschadigen zonder dat je het doorhebt. Het probleem zit niet in de technologie zelf, maar in wat er verdwijnt. Vroeger liep een medewerker naar een collega voor een vraag. Dat momentje van contact bouwde vertrouwen op. Nu typt diezelfde medewerker de vraag in ChatGPT en krijgt binnen seconden antwoord. Geen praatje bij het koffieapparaat, geen informeel overleg, geen gedeeld probleemoplossend denken.

De signalen nemen toe. Medewerkers worden wantrouwiger naar elkaar. Ze vragen zich af of een mail of rapport wel echt door een mens is gemaakt. Dat ondermijnt de relatie, ook als er niets aan de hand is. Vooral in kleinere teams, waar iedereen elkaar kent, kan dit snel escaleren.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een team van vijf tot vijftien mensen aanstuurt, overweeg om wekelijks een vast moment in te plannen waarop AI geen rol speelt. Denk aan een staand overleg zonder laptops, waarin je samen een probleem oplost. Het doel is niet efficiëntie, maar verbinding. Je zou kunnen afspreken dat iedereen eerst een collega raadpleegt voordat hij of zij een AI-tool gebruikt voor een vraag. Dat dwingt tot interactie.

Als je merkt dat medewerkers elkaars mails of rapporten niet meer vertrouwen, kun je een teamafspraak maken over transparantie. Spreek af dat iedereen aangeeft wanneer AI is gebruikt. Bijvoorbeeld: ‘Deze samenvatting is gemaakt met ChatGPT, maar ik heb hem gecontroleerd.’ Uit het onderzoek blijkt dat onzekerheid over AI-gebruik de relatie beschadigt. Duidelijkheid voorkomt dat.

Als je een nieuwe medewerker inwerkt, overweeg om AI-tools in het begin te beperken. Een nieuwe collega heeft juist de informele contacten nodig om het team te leren kennen. Als hij of zij meteen alles via een chatbot oplost, mist die de gesprekken waarin vertrouwen ontstaat. Je zou kunnen afspreken dat de eerste maand vragen altijd eerst aan een collega worden gesteld.

Als je ziet dat medewerkers steeds vaker achter hun scherm zitten, kun je een wekelijkse ‘geen AI’-dag invoeren. Een dag waarop alle vragen handmatig worden opgelost, met een kop koffie erbij. Het klinkt ouderwets, maar het dwingt tot de sociale interactie die nodig is voor een hecht team. Je zou kunnen beginnen met een halve dag per week.

Als je team groeit en je vreest voor versnippering, overweeg dan om AI-gebruik te koppelen aan een reflectiemoment. Laat medewerkers elke week één ding delen dat ze van een collega hebben geleerd, niet van AI. Dat kan in een korte team-update. Het herinnert iedereen eraan dat kennis niet alleen uit een algoritme komt, maar ook uit menselijke ervaring.

Bron: Sprout (https://mtsprout.nl/werk-leven/ai-relaties-collegas)