4,6 miljoen Nederlanders gebruiken AI-tools op hun werk, maar die inzet tast de relaties tussen collega’s aan. De sociale interacties die nodig zijn voor vertrouwen en samenwerking verdwijnen, omdat medewerkers steeds vaker een chatbot raadplegen in plaats van een collega. Als ondernemer kun je deze sluipende verschuiving herkennen en managen, voordat je team verandert in een verzameling geïsoleerde individuen.

Wat er aan de hand is

Uit onderzoek van Newcom blijkt dat 4,6 miljoen Nederlanders AI-tools gebruiken op hun werk. De impact op de onderlinge dynamiek blijft onderbelicht, maar is volgens experts zorgwekkend. Marleen Huysman, hoogleraar kennis en organisatie aan de VU, waarschuwt in een interview met Vuurwerk dat sociale interacties essentieel zijn voor vertrouwen. Amy Gallo, expert in werkvloerdynamiek, schrijft in Harvard Business Review dat AI nieuwe conflicten veroorzaakt tussen collega’s. Een concreet voorbeeld: uit een Amerikaans experiment met meer dan 200 deelnemers blijkt dat mensen minder tevreden zijn over hun relatie met een vriend nadat ze een door AI gegenereerd bericht ontvingen. Ze voelen zich onzekerder en vinden dat de ander niet genoeg moeite doet.

Wat dit betekent

Voor jou als MKB-ondernemer betekent dit dat de invoering van AI niet alleen een technische of productiviteitskwestie is, maar een sociale. Medewerkers die voor elk antwoord naar ChatGPT gaan in plaats van naar een collega, missen de informele kennisuitwisseling die vertrouwen opbouwt. Dat kan leiden tot wantrouwen: wie heeft die mail echt geschreven? Waarom belt die collega niet meer? De signalen zijn subtiel, maar de impact is groot. Teams waarin onderling contact afneemt, presteren minder goed en verliezen cohesie. Dit raakt direct de samenwerking en daarmee de effectiviteit van je bedrijf.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een team aanstuurt waarin AI-tools worden gebruikt, overweeg om expliciet afspraken te maken over wanneer je AI inzet en wanneer niet. Je zou kunnen afspreken dat interne communicatie – zoals vragen aan collega’s of team-updates – altijd door een mens wordt geschreven. Dat voorkomt het gevoel van ‘waarom zou ik nog moeite doen?’ en houdt de lijn persoonlijk.

Als je merkt dat medewerkers minder vaak bij elkaar binnenlopen, kun je bewust momenten inplannen voor kennisdeling zonder AI. Denk aan een wekelijkse korte stand-up waarin teamleden elkaar vragen stellen en antwoorden geven, zonder dat er een chatbot aan te pas komt. Een mogelijkheid is om een ‘eerst een collega, dan AI’-regel in te voeren voor bepaalde typen vragen.

Als je een nieuwe AI-tool introduceert, overweeg om niet alleen de technische werking uit te leggen, maar ook de sociale impact te bespreken. Je zou een teamoverleg kunnen wijden aan de vraag: wanneer gebruiken we AI, en wanneer zoeken we elkaar op? Dat helpt om verwachtingen te managen en voorkomt dat medewerkers zich gaan afvragen of een collega nog wel echt betrokken is.

Als je merkt dat er spanning ontstaat over wie wel of geen AI gebruikt, kun je een open gesprek aangaan over de ongeschreven regels. Een optie is om een korte anonieme peiling te doen: hoe voelt het team over AI-gebruik in interne berichten? De uitkomsten geven je handvatten om duidelijke afspraken te maken, zonder dat iemand zich aangevallen voelt.

Bron: Sprout (https://mtsprout.nl/werk-leven/ai-relaties-collegas)