Het gebruik van AI-tools op de werkvloer groeit snel, maar de impact op de onderlinge relaties tussen collega’s wordt nog te weinig besproken. Inmiddels gebruiken 4,6 miljoen Nederlanders AI-tools op hun werk, blijkt uit onderzoek van Newcom. De grootste verandering is niet alleen dat taken efficiënter worden, maar dat de manier waarop kennis en ideeën worden uitgewisseld fundamenteel verschuift. Waar je vroeger naar een collega liep voor een vraag, geef je die nu aan ChatGPT. Die verschuiving kan het vertrouwen en de samenwerking in teams ondermijnen.

Wat er aan de hand is

Uit interviews en onderzoek van hoogleraar Marleen Huysman (VU) en expert Amy Gallo (Harvard Business Review) blijkt dat AI de sociale interacties op het werk verstoort. Huysman waarschuwt dat sociale interacties essentieel zijn voor het opbouwen van vertrouwen binnen teams. Als die verdwijnen, blijven geïsoleerde medewerkers over die alles zelf proberen op te lossen. Gallo stelt dat AI nieuwe conflicten tussen collega’s veroorzaakt, bijvoorbeeld wanneer iemand een AI-gegenereerde mail ontvangt en zich afvraagt of de ander nog wel moeite doet. Uit een Amerikaans experiment met meer dan 200 deelnemers blijkt dat mensen minder tevreden zijn over hun relatie met een vriend nadat ze een door AI gegenereerd bericht hebben ontvangen. Ze voelen zich onzekerder over de oprechtheid van de ander.

Wat dit betekent

Voor ondernemers en teamleiders in het mkb betekent dit dat de inzet van AI niet alleen een technische of productiviteitsvraag is, maar een sociale. Wanneer medewerkers AI gebruiken om snel antwoorden te krijgen, verdwijnt de noodzaak om collega’s te raadplegen. Daarmee verdwijnen ook de informele gesprekken, de kennisdeling en het opbouwen van onderling vertrouwen. Dit kan leiden tot een stille erosie van de teamdynamiek. Vooral in kleinere teams, waar samenwerking en vertrouwen cruciaal zijn, kan dit snel voelbaar worden. Medewerkers kunnen het gevoel krijgen dat collega’s geen moeite meer doen, of dat ze niet meer worden gewaardeerd om hun expertise.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een team aanstuurt waarin AI-tools worden gebruikt, overweeg om expliciet afspraken te maken over wanneer het wel en niet gepast is om AI in te zetten voor communicatie. Je zou bijvoorbeeld kunnen afspreken dat interne mails en berichten altijd persoonlijk worden geschreven, of dat AI alleen wordt gebruikt voor eerste concepten die daarna worden herschreven. Dit voorkomt dat collega’s het gevoel krijgen dat er geen moeite meer wordt gedaan.

Als je merkt dat medewerkers minder vaak bij elkaar aankloppen voor vragen, kun je bewust momenten inplannen voor kennisdeling. Denk aan een wekelijkse korte stand-up waarin teamleden een vraag of inzicht delen dat ze anders aan AI zouden stellen. Zo blijft de interactie bestaan en wordt kennis gedeeld op een manier die vertrouwen opbouwt.

Als je een nieuw AI-tool introduceert in je bedrijf, is het verstandig om niet alleen de functionaliteit uit te leggen, maar ook de sociale impact te bespreken. Vraag je team hoe zij denken dat het gebruik van AI de onderlinge samenwerking beïnvloedt. Door het gesprek te openen, voorkom je dat er onuitgesproken spanningen ontstaan over wie wel of geen AI gebruikt.

Als je zelf AI gebruikt voor communicatie met collega’s, wees dan transparant. Je zou kunnen aangeven dat je AI hebt gebruikt voor een eerste opzet, maar dat je het bericht zelf hebt aangepast. Uit het onderzoek blijkt dat transparantie het vertrouwen minder schaadt dan wanneer mensen het vermoeden hebben dat AI is gebruikt zonder dat dit wordt benoemd.

Als je een team hebt waarin verschillende meningen bestaan over AI, overweeg om een korte workshop of lunchsessie te organiseren over de impact van AI op samenwerking. Laat teamleden hun ervaringen delen. Dit helpt om misverstanden en wantrouwen weg te nemen, en om gezamenlijke afspraken te maken die voor iedereen werken.

Bron: Sprout (https://mtsprout.nl/werk-leven/ai-relaties-collegas)