4,6 miljoen Nederlanders gebruiken AI-tools op hun werk, maar de impact op de onderlinge verhoudingen tussen collega’s blijft onderbelicht. Terwijl AI taken overneemt, verdwijnen ook de dagelijkse interacties die essentieel zijn voor vertrouwen en samenwerking. Voor MKB-ondernemers is het zaak om deze sociale effecten te herkennen en aan te pakken, voordat de teamdynamiek onherstelbaar beschadigd raakt.

Wat er aan de hand is

Uit recent onderzoek van Newcom blijkt dat 4,6 miljoen Nederlanders AI-tools gebruiken op hun werk. De technologische impact is groot, maar de sociale gevolgen worden nog onvoldoende onderkend. Hoogleraar Marleen Huysman van de VU waarschuwt dat sociale interacties essentieel zijn voor het opbouwen van vertrouwen binnen teams. Als die verdwijnen, blijven geïsoleerde medewerkers over die alles zelf proberen op te lossen. Ook Amy Gallo, expert in werkvloerdynamiek, schrijft in Harvard Business Review dat AI nieuwe conflicten tussen collega’s veroorzaakt. Een concreet voorbeeld: wanneer een collega een door AI gegenereerde mail stuurt, kan dat wantrouwen oproepen. Uit een Amerikaans experiment met meer dan 200 deelnemers blijkt dat mensen minder tevreden zijn over hun relatie wanneer ze vermoeden dat een AI-tool het werk heeft gedaan. Ze vinden dat de ander niet genoeg moeite doet.

Wat dit betekent

Voor ondernemers in het MKB betekent dit dat de introductie van AI-tools niet alleen een technische, maar ook een sociale uitdaging is. In kleinere teams is de onderlinge band vaak sterker en directer. Als medewerkers elkaar niet meer opzoeken voor vragen, maar alles aan een chatbot overlaten, verdwijnt de informele kennisdeling. Dat kan leiden tot een afname van vertrouwen, meer misverstanden en uiteindelijk een minder hecht team. Vooral in sectoren waar samenwerking en creativiteit cruciaal zijn, zoals consultancy, marketing of techniek, kan dit effect groot zijn. Het gaat niet om het verbieden van AI, maar om het bewust managen van de sociale impact.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een team van vijf tot twintig medewerkers aanstuurt, kun je overwegen om een aantal vaste momenten in te bouwen waarop AI geen rol speelt. Denk aan een wekelijkse ‘AI-vrije’ overlegronde waarin medewerkers elkaar fysiek of via videobellen spreken zonder dat er een chatbot aan te pas komt. Het doel is om de informele interactie te herstellen die nodig is voor vertrouwen.

Als je merkt dat collega’s elkaars mails of rapportages niet meer vertrouwen, is een optie om een korte teamafspraak te maken over het gebruik van AI. Je zou kunnen afspreken dat medewerkers aangeven wanneer ze AI hebben gebruikt voor een bericht of document. Dat voorkomt onzekerheid en vermindert het risico op conflicten, zoals het voorbeeld van de AI-mail laat zien.

Als je een nieuw AI-tool wilt introduceren, overweeg dan om het proces niet alleen technisch, maar ook sociaal te begeleiden. Organiseer een sessie waarin teamleden hun ervaringen en zorgen delen. Vraag bijvoorbeeld: ‘Waar gebruiken we AI nu voor, en wat missen we daardoor aan onderling contact?’ Dit helpt om signalen van isolatie vroegtijdig op te vangen.

Als je ziet dat medewerkers minder vaak bij elkaar langslopen voor vragen, kun je een ‘vraag-van-de-dag’ introduceren. Elke ochtend stelt een teamlid een inhoudelijke vraag die anderen moeten beantwoorden, zonder AI. Dit dwingt tot onderlinge interactie en houdt de kennisuitwisseling levend.

Als je een team hebt dat sterk afhankelijk is van creativiteit of probleemoplossing, overweeg dan om AI in te zetten als hulpmiddel voor de eerste ruwe ideeën, maar de verdere uitwerking en discussie altijd in teamverband te doen. Zo blijft de menselijke interactie behouden, terwijl AI wel productiviteit levert.

Bron: Sprout (https://mtsprout.nl/werk-leven/ai-relaties-collegas)