AI verandert niet alleen hoe we werken, maar ook hoe we met collega’s omgaan. Nu 4,6 miljoen Nederlanders AI-tools gebruiken op hun werk, dreigt de menselijke verbinding te verdwijnen. Als ondernemer kun je die trend keren door bewust te investeren in sociale interactie, vertrouwen en samenwerking.

Wat er aan de hand is

Uit onderzoek van Newcom blijkt dat 4,6 miljoen Nederlanders AI-tools gebruiken op hun werk. De impact op de dynamiek op de werkvloer blijft onderbelicht, maar is er wel degelijk. Marleen Huysman, hoogleraar kennis en organisatie aan de VU, waarschuwt in een interview met Vuurwerk dat sociale interacties essentieel zijn voor het opbouwen van vertrouwen binnen teams. Als die verdwijnen, blijven alleen geïsoleerde medewerkers over die alles zelf proberen op te lossen.

Amy Gallo, expert in werkvloerdynamiek, schrijft in Harvard Business Review dat AI nieuwe conflicten tussen collega’s veroorzaakt. Een voorbeeld: wanneer iemand een door AI gegenereerde mail ontvangt, vermindert dat het vertrouwen. Onderzoek met meer dan 200 deelnemers toont aan dat mensen minder tevreden zijn over hun relatie en zich onzekerder voelen na een AI-bericht. Ze vinden dat de ander niet genoeg moeite doet.

Wat dit betekent

Voor ondernemers betekent dit dat AI niet alleen productiviteit verhoogt, maar ook onbedoeld de teamcultuur kan uithollen. Taken als kennisdeling en ideeënuitwisseling waren vroeger cruciaal voor het opbouwen van vertrouwen. Nu AI die taken overneemt, worden collega’s minder nodig. Waarom zou je nog naar een collega stappen als ChatGPT binnen seconden antwoord geeft?

Dit raakt vooral teams waarin samenwerking en onderling vertrouwen belangrijk zijn. Denk aan creatieve bureaus, consultancy, of technische teams. Maar ook in kleinere bedrijven kan het effect groot zijn: als medewerkers minder met elkaar praten, verdwijnt de informele kennisoverdracht die vaak de basis vormt voor innovatie en probleemoplossing.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een team aanstuurt dat veel met AI werkt, overweeg dan om vaste momenten in te plannen waarop AI geen rol speelt. Bijvoorbeeld een wekelijkse ‘AI-vrije’ meeting waarin alleen menselijke interactie telt. Je zou kunnen afspreken dat collega’s eerst met elkaar overleggen voordat ze een AI-tool raadplegen. Zo blijft de onderlinge uitwisseling van ideeën bestaan.

Als je merkt dat medewerkers minder naar elkaar toe stappen, kun je een systeem introduceren waarin kennisdeling wordt beloond. Een optie is om een ‘kennisbuddy’ aan te wijzen voor nieuwe medewerkers, zodat ze niet alleen op AI vertrouwen voor antwoorden. Je zou ook een wekelijkse lunch kunnen organiseren waarin teams hun werk bespreken zonder digitale hulpmiddelen.

Als je twijfelt over de echtheid van communicatie, overweeg dan om duidelijke richtlijnen op te stellen voor het gebruik van AI in e-mails en berichten. Bijvoorbeeld: als een medewerker AI gebruikt voor een belangrijk bericht, laat hem of haar dat dan vermelden. Dit voorkomt onzekerheid en wantrouwen. Je zou ook kunnen afspreken dat persoonlijke berichten altijd zonder AI worden geschreven.

Als je een cultuur van vertrouwen wilt behouden, investeer dan in teamactiviteiten die niets met werk te maken hebben. Denk aan een maandelijkse borrel, een gezamenlijke lunch, of een teambuildingdag. Het doel is om de menselijke verbinding te versterken, los van AI. Een mogelijkheid is om medewerkers te vragen om een ‘AI-vrije’ dag per maand in te plannen.

Als je ziet dat conflicten ontstaan door AI-gebruik, bespreek dit dan openlijk in teamvergaderingen. Vraag medewerkers hoe zij AI ervaren en of ze zich onzeker voelen over de echtheid van communicatie. Je zou een anonieme enquête kunnen houden om de vinger aan de pols te houden. Door het bespreekbaar te maken, voorkom je dat onuitgesproken spanningen groeien.

Bron: Sprout (https://mtsprout.nl/werk-leven/ai-relaties-collegas)