De rijksoverheid bouwt aan een eigen AI-platform dat volledig onder Nederlandse controle blijft. Dit biedt MKB-ondernemers die zakendoen met de overheid een nieuw, veilig alternatief voor commerciële AI-diensten. Het platform heet Vlam, staat voor Veilige Lokale AI Modellen, en is ontwikkeld door SSC-ICT in samenwerking met de AIVD.

Wat er aan de hand is

Vlam is een chat-tool die moet uitgroeien tot een rijksbreed AI-platform en een soeverein alternatief voor diensten als ChatGPT, Claude of Gemini. Het platform draait volledig binnen de rijksoverheid, waardoor data, modellen en infrastructuur onder Nederlandse controle blijven. Dit blijkt uit antwoorden op Kamervragen over de IT-jaarverslagen van drie ministeries.

Vlam wordt al geleverd aan de ministeries van VWS, Financiën, Algemene Zaken, OCW, IenW en de Hoge Colleges van Staat. Een brede productie-uitrol wordt in de tweede helft van dit jaar verwacht, zodra risicoanalyses, beveiligingsprocedures en compliance trajecten zijn afgerond. De tool draait in pilotvorm bij diverse rijksorganisaties en de doorontwikkeling wordt gevoed door gebruikerservaringen.

Wat dit betekent

Voor MKB-ondernemers die diensten leveren aan de rijksoverheid, verandert er iets fundamenteels. Waar je nu nog werkt met commerciële AI-tools die data op servers in het buitenland verwerken, ontstaat een Nederlands alternatief. Dit betekent dat vertrouwelijke informatie – denk aan offertes, contracten of persoonsgegevens – straks binnen een beveiligde, soevereine omgeving kan worden verwerkt.

Uit een enquête onder 285 gebruikers blijkt dat ambtenaren de tool waarderen: de gemiddelde tevredenheid scoort een 7,1, en 77 procent ervaart merkbare tijdsbesparing. 82 procent gebruikt Vlam minimaal wekelijks. De tool wordt ingezet voor tekstbewerking, kwaliteitscontrole, vertalingen, brainstormen en samenvatten. Cruciaal is dat geen vertrouwelijke of privacygevoelige informatie wordt verwerkt in de huidige fase.

Voor MKB-ondernemers betekent dit dat de overheid serieus werk maakt van datasoevereiniteit. Dit kan gevolgen hebben voor hoe je jouw eigen dataveiligheid inricht, zeker als je met overheidsdata werkt.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een IT-dienstverlener bent die voor de overheid werkt. Je zou kunnen overwegen om je eigen AI-oplossingen te toetsen aan de beveiligingsstandaarden die Vlam hanteert. Een mogelijkheid is om te inventariseren welke data van jouw opdrachtgevers straks via Vlam verwerkt kunnen worden, en of jouw eigen systemen daarmee compatibel zijn. Overweeg om contact op te nemen met SSC-ICT over aansluitingsmogelijkheden.

Als je een adviesbureau runt dat offertes en rapporten voor de overheid maakt. Je zou kunnen verkennen of je Vlam kunt gebruiken voor het controleren van vertalingen of het samenvatten van lange documenten, zonder dat gevoelige informatie het Nederlandse netwerk verlaat. Een optie is om in je eigen organisatie alvast te oefenen met het scheiden van vertrouwelijke en open data, zodat je klaar bent voor een soevereine werkomgeving.

Als je in de zorg of het onderwijs werkt en met overheidsdata werkt. De aanpak van Vlam – een volledig beheerde omgeving onder Nederlandse controle – kun je als voorbeeld nemen voor je eigen databeveiliging. Een mogelijkheid is om te inventariseren welke AI-tools jouw organisatie nu gebruikt, en of die voldoen aan dezelfde standaarden van datasoevereiniteit. Overweeg om een interne richtlijn op te stellen voor het gebruik van AI bij het verwerken van persoonsgegevens.

Als je een klein team hebt en efficiënter wilt werken met AI. De ervaringen van ambtenaren laten zien dat voorspelbaarheid en veiligheid minstens zo belangrijk zijn als functionaliteit. Je zou kunnen beginnen met een eenvoudige AI-assistent voor interne taken zoals samenvatten of brainstormen, maar dan wel op een eigen server of via een Nederlandse cloudprovider. Een optie is om te starten met een pilot in één afdeling, zoals de overheid ook doet.

Bron: Computable