De Nederlandse rijksoverheid ontwikkelt met Vlam (Veilige Lokale AI Modellen) een eigen AI-assistent die volledig onder Nederlandse controle blijft. Dit alternatief voor ChatGPT, Claude en Gemini draait op eigen servers, wordt beheerd door SSC-ICT en de AIVD, en is bedoeld om vertrouwelijke overheidsdata veilig te verwerken. Voor MKB-ondernemers die worstelen met AI-veiligheid en compliance biedt deze aanpak concrete lessen.

Wat er aan de hand is

Vlam is een chat-tool die door SSC-ICT in samenwerking met de AIVD is ontwikkeld als soeverein alternatief voor commerciële AI-diensten. Het platform draait volledig binnen de rijksoverheid, waardoor data, modellen en infrastructuur onder Nederlandse controle blijven. Uit antwoorden op Kamervragen blijkt dat Vlam inmiddels wordt uitgerold bij meerdere ministeries, waaronder Binnenlandse Zaken, VWS, Financiën, OCW en IenW. Een brede productie-uitrol wordt in de tweede helft van dit jaar verwacht, zodra risicoanalyses, beveiligingsprocedures en compliance-trajecten zijn afgerond. De tool wordt ingezet voor tekstbewerking, kwaliteitscontrole, vertalingen, brainstormen en samenvatten, met als harde voorwaarde dat geen vertrouwelijke of privacygevoelige informatie wordt verwerkt.

Wat dit betekent

De aanpak van de rijksoverheid laat zien dat veilige AI niet per se afhankelijk hoeft te zijn van Amerikaanse techbedrijven. Voor MKB-ondernemers is dit relevant omdat veel bedrijven onbewust gevoelige bedrijfsinformatie delen met commerciële AI-diensten. Uit een enquête onder 285 Vlam-gebruikers blijkt dat ambtenaren vooral waarde hechten aan voorspelbaarheid, veiligheid en stabiliteit. De gemiddelde tevredenheid scoort een 7,1, 77 procent ervaart merkbare tijdsbesparing, en 82 procent gebruikt de tool minimaal wekelijks. Dit suggereert dat een beheerste, veilige AI-omgeving niet ten koste hoeft te gaan van productiviteit. Voor het MKB betekent dit dat je AI kunt inzetten zonder je bedrijfsdata bloot te stellen aan externe partijen, mits je de juiste infrastructuur en procedures inricht.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een webshop runt en klantdata verwerkt, overweeg om een lokale AI-oplossing te gebruiken voor taken zoals het opstellen van klantberichten of het samenvatten van reviews. Je zou kunnen kiezen voor een model dat op je eigen server draait, zodat klantgegevens niet naar een externe cloudprovider gaan. Een mogelijkheid is om te starten met een open-source taalmodel zoals Llama of Mistral, dat je lokaal installeert. Dit vergt wel technische kennis, maar er zijn steeds meer diensten die dit eenvoudiger maken.

Als je een team aanstuurt en efficiëntie wilt verbeteren, kun je een interne AI-assistent inrichten voor taken zoals het opstellen van notulen, het samenvatten van lange documenten of het brainstormen over nieuwe ideeën. Net als bij Vlam kun je duidelijke richtlijnen opstellen over welke informatie wel en niet in de tool mag worden ingevoerd. Een optie is om te beginnen met een pilot in één afdeling, zoals de rijksoverheid ook doet, en op basis van feedback de functionaliteit uit te breiden.

Als je in een sector werkt met strenge privacyregels, zoals de zorg of de juridische dienstverlening, is het verstandig om AI alleen in te zetten in een gecontroleerde omgeving. Je zou kunnen onderzoeken of er branche-specifieke AI-oplossingen bestaan die voldoen aan de AVG en andere regelgeving. Een mogelijkheid is om samen met een IT-partner een eigen AI-omgeving op te zetten, vergelijkbaar met Vlam, waarin data binnen de organisatie blijven. Dit vraagt een investering, maar voorkomt dat je afhankelijk bent van externe partijen die mogelijk niet aan jouw compliance-eisen voldoen.

Als je een klein bedrijf runt zonder eigen IT-afdeling, kun je beginnen met het in kaart brengen van welke AI-taken je nu uitbesteedt aan commerciële diensten. Vervolgens kun je per taak beoordelen of er een veiliger alternatief is. Een praktische eerste stap is het opstellen van een eenvoudig beleid: welke informatie mag wel en niet in een AI-tool worden ingevoerd. Dit kost weinig tijd, maar voorkomt dat vertrouwelijke bedrijfsgegevens onbedoeld worden gedeeld.

Bron: Computable(https://www.computable.nl/2026/06/10/vlam-in-de-ai-pan-bij-rijksambtenaren/)