Het antwoord is dat AI-tools zoals ChatGPT de onderlinge samenwerking en kennisdeling op de werkvloer kunnen ondermijnen, omdat medewerkers minder snel naar een collega stappen voor hulp. Uit onderzoek van Newcom blijkt dat 4,6 miljoen Nederlanders AI-tools gebruiken op hun werk, en dat heeft directe gevolgen voor hoe teams met elkaar omgaan. Als je als MKB-leider niet ingrijpt, kunnen geïsoleerde medewerkers en wantrouwen de overhand krijgen.

Wat er aan de hand is

Uit recent onderzoek van Newcom blijkt dat 4,6 miljoen Nederlanders AI-tools gebruiken op hun werk. De impact op de dynamiek tussen collega’s blijft echter onderbelicht. Marleen Huysman, hoogleraar kennis en organisatie aan de VU, waarschuwt in een interview met Vuurwerk dat sociale interacties essentieel zijn voor het opbouwen van vertrouwen binnen teams. Als die verdwijnen, blijven alleen geïsoleerde medewerkers over die alles zelf proberen op te lossen. Amy Gallo, expert in werkvloerdynamiek, schrijft in Harvard Business Review dat AI nieuwe conflicten tussen collega’s veroorzaakt. Een concreet voorbeeld: zodra mensen vermoeden dat een bericht door AI is gegenereerd, daalt hun tevredenheid over de relatie en voelen ze zich onzekerder, blijkt uit een Amerikaans experiment met meer dan 200 deelnemers.

Wat dit betekent

Voor MKB-teams betekent dit dat de informele kennisuitwisseling – het even langs een bureau lopen met een vraag – onder druk komt te staan. Waar collega’s elkaar vroeger nodig hadden voor antwoorden, biedt AI nu binnen seconden een oplossing. Dat klinkt efficiënt, maar het haalt de basis weg onder vertrouwen en samenwerking. Medewerkers kunnen het gevoel krijgen dat een collega ‘gewoon niet genoeg moeite doet’ als die AI gebruikt voor een mailtje. Dit leidt tot onzekerheid en kan conflicten laten ontkiemen. Voor een klein team, waar onderlinge verhoudingen direct impact hebben op de productiviteit, is dat een serieus risico.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een team van vijf tot vijftien mensen aanstuurt, kun je overwegen om vaste momenten in te plannen waarop AI geen rol speelt. Denk aan een wekelijks kwartier ‘menselijke vragenuurtje’ waarin medewerkers alleen bij een collega terechtkunnen voor hulp, niet bij een chatbot. Dit behoudt de gewoonte om kennis te delen en versterkt het onderlinge vertrouwen. Je zou ook kunnen afspreken dat teamleden bij complexe of strategische vragen eerst een collega raadplegen, voordat ze AI inschakelen.

Als je merkt dat medewerkers elkaars AI-gebruik wantrouwen, is een optie om transparantie af te spreken. Bijvoorbeeld: wie AI gebruikt voor een e-mail of een rapport, vermeldt dat kort in het bericht. Dat voorkomt onzekerheid en schept duidelijkheid. Een mogelijkheid is om als team een korte richtlijn op te stellen: ‘AI mag, maar we vertellen het erbij.’ Zo blijft de relatie intact, omdat niemand het gevoel heeft dat er iets wordt verborgen.

Als je de kennisdeling in je bedrijf wilt beschermen, kun je overwegen om AI in te zetten als hulpmiddel voor het vastleggen van kennis, niet als vervanging van het delen ervan. Laat medewerkers bijvoorbeeld een wekelijkse ‘AI-samenvatting’ maken van wat ze hebben geleerd en die delen in een teamchat. Zo blijft de uitwisseling bestaan, maar wordt AI een ondersteunend instrument. Een andere suggestie is om tijdens teamoverleggen een vast agendapunt ‘wat heb ik deze week van een collega geleerd’ op te nemen, waardoor de menselijke interactie een vaste plek houdt.

Als je een nieuw teamlid inwerkt, is het verleidelijk om AI in te zetten voor uitleg over processen. Overweeg om de eerste weken juist geen AI te gebruiken voor interne vragen. Laat de nieuwe medewerker bewust bij collega’s aankloppen. Dat bouwt niet alleen kennis op, maar ook relaties. Je zou kunnen afspreken dat AI pas na de inwerkperiode wordt geïntroduceerd, zodat de onderlinge banden eerst stevig genoeg zijn.

Bron: Sprout (https://mtsprout.nl/werk-leven/ai-relaties-collegas)