De Europese Commissie handhaaft sinds 2 augustus 2026 de transparantieregels uit de AI Act. Dit betekent dat je bedrijf nu officieel gecontroleerd en beboet kan worden als je kunstmatige intelligentie inzet zonder dat gebruikers dit weten. De drie belangrijkste verplichtingen die direct voor jou gelden: risicobeheer voor algemene AI-systemen, AI-geletterdheid van je personeel en een informatieplicht richting eindgebruikers.

Wat er aan de hand is

De implementatie van de AI Act verloopt stapsgewijs sinds augustus 2024. Op 2 augustus 2026 is een nieuwe mijlpaal bereikt: de handhaving van de regels is officieel van start gegaan. Dit betekent dat bedrijven en overheden die AI-systemen ontwikkelen, aanbieden of gebruiken, nu juridisch verantwoordelijk zijn. De regels gelden voor élk bedrijf dat AI gebruikt, ook als je het systeem niet zelf hebt ontwikkeld maar bijvoorbeeld een chatbot van een leverancier inzet.

Eerder waren al bepaalde AI-praktijken verboden, zoals ‘social scoring’, en golden er verplichtingen rondom AI-geletterdheid. Een jaar geleden kwamen daar regels bij voor general-purpose AI-modellen, zoals grote taalmodellen. De deadline voor AI-systemen met een hoog risico is verschoven naar december 2027. De Europese Commissie publiceerde onlangs richtlijnen voor de nieuwe transparantieregels, die de meeste impact hebben op het bedrijfsleven.

Wat dit betekent

De nieuwe fase raakt vrijwel elk bedrijf dat AI inzet, van een webshop met een chatbot tot een administratiekantoor dat AI gebruikt voor het opstellen van documenten. De regels zijn niet vrijblijvend: overtredingen kunnen leiden tot boetes. Vooral de informatieplicht is ingrijpend. Je systemen moeten zo zijn ingericht dat meldingen en labels automatisch aan de eindgebruiker worden getoond. Dit geldt niet alleen voor chatbots, maar ook voor content die door AI is gegenereerd of bewerkt.

Daarnaast moeten werkgevers aantoonbaar zorgen voor AI-geletterdheid van hun personeel. Dit betekent dat je medewerkers voldoende kennis moeten hebben om veilig en begrijpelijk met AI-tools te werken. Vooral voor kleinere organisaties zonder juridische of compliance-afdeling is dit een uitdaging, omdat de verantwoordelijkheid nu expliciet bij het bedrijf zelf ligt.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een webshop runt met een chatbot voor klantenservice: zorg ervoor dat de chatbot zichzelf kenbaar maakt als AI. Dit kan door een automatische melding aan het begin van het gesprek, zoals ‘U chat nu met een AI-assistent’. Overweeg om je systeem zo in te stellen dat deze melding niet kan worden uitgezet door medewerkers, zodat je altijd aan de informatieplicht voldoet. Controleer ook of content die de chatbot genereert, zoals productbeschrijvingen, automatisch wordt gelabeld als AI-gegenereerd.

Als je een team aanstuurt dat AI-tools gebruikt voor tekst of beeld: inventariseer welke AI-systemen je medewerkers dagelijks gebruiken. Een mogelijkheid is om een korte training te organiseren waarin je uitlegt wat de risico’s zijn en hoe je AI-uitkomsten herkent. Je zou kunnen overwegen om deze training vast te leggen, zodat je kunt aantonen dat je voldoet aan de AI-geletterdheidsplicht. Denk ook aan een interne richtlijn voor het labelen van AI-gegenereerde content in rapportages of uitingen naar klanten.

Als je AI inzet voor het bewerken van beeldmateriaal of video: zorg dat je een technische oplossing hebt die automatisch markeert dat content door AI is bewerkt. Dit kan bijvoorbeeld door metadata toe te voegen of een zichtbaar label te plaatsen. Overweeg om je leverancier te vragen hoe hun systeem voldoet aan de nieuwe EU-eisen, zodat je niet zelf voor verrassingen komt te staan. Het is verstandig om dit schriftelijk vast te leggen, omdat de juridische verantwoordelijkheid bij jouw bedrijf ligt.

Als je een administratiekantoor of adviesbureau bent dat AI gebruikt voor documenten: controleer of je klanten op de hoogte zijn dat AI is gebruikt bij het opstellen van stukken. Een optie is om een standaardzin in je offertes of rapporten op te nemen. Je zou ook kunnen overwegen om een checklist te maken voor je medewerkers, zodat zij bij elk document controleren of de AI-herkomst duidelijk is. Dit voorkomt niet alleen boetes, maar versterkt ook het vertrouwen van klanten in je dienstverlening.

De praktische toepassing hangt af van jouw situatie, maar de kern is duidelijk: zorg dat AI-gebruik zichtbaar is, train je personeel en controleer je systemen. Begin vandaag nog met een inventarisatie van welke AI-tools je gebruikt en hoe je nu communiceert over AI-gebruik.

Bron: Computable