Het antwoord op de vraag hoe je door de angstcampagnes van AI-leveranciers heen prikt: beschouw doemscenario’s over AI niet als objectieve waarschuwingen, maar als onderdeel van een marketingstrategie. Grote AI-bedrijven benadrukken bewust de gevaren van hun technologie om die krachtiger en belangrijker te laten lijken, waarna ze het product toch op de markt brengen. Voor ondernemers betekent dit dat je bij de adoptie van AI-tools niet moet kiezen op basis van angst of hypes, maar op basis van concrete, meetbare behoeften in je eigen bedrijfsvoering.

Wat er aan de hand is

AI-bedrijven zoals OpenAI en Anthropic hanteren volgens onderzoekers een opvallend patroon: ze waarschuwen uitgebreid voor de gevaren van hun nieuwste technologie, om die vervolgens alsnog uit te brengen. Zo zei OpenAI in 2019, jaren voor de bekendheid van ChatGPT, dat zijn vroege AI-programma GPT-2 gebruikt kon worden voor misleidende nieuwsberichten of oplichting. Het programma werd eerst beperkt uitgebracht, maar negen maanden later alsnog volledig beschikbaar gesteld, met een opmerking over mogelijk misbruik voor racisme of terrorisme.

Recent deed AI-bedrijf Anthropic iets vergelijkbaars. Het bedrijf kondigde aan dat zijn AI-programma Mythos, waarmee iedereen zonder technische kennis zou kunnen hacken, alleen beschikbaar zou zijn voor een kleine groep bedrijven. De gevolgen voor economie en veiligheid zouden “enorm” kunnen zijn, aldus het bedrijf. Een paar maanden later bracht Anthropic een variant uit die volgens het bedrijf wel veilig is voor algemeen gebruik: Fable. Volgens onderzoeker Hannes Cools van de Universiteit van Amsterdam, die taalgebruik rond AI bestudeert, hielp de aandacht voor Mythos om Fable aantrekkelijker te maken. “Uiteindelijk willen ze natuurlijk iets verkopen”, zegt hij. Technologiedeskundige Bert Hubert stelt dat dit een terugkerend patroon is: bedrijven zeggen elke paar maanden dat hun technologie zo gevaarlijk is dat we voorzichtig moeten zijn, en brengen die vervolgens toch op de markt.

Wat dit betekent

Voor ondernemers betekent dit dat de boodschap rond AI-tools vaak niet is wat ze lijkt. Angst is een verkoopargument: als een technologie zo krachtig is dat hij de wereld kan vernietigen, lijkt hij ook onmisbaar voor jouw bedrijf. Deze dynamiek speelt vooral bij grote leveranciers die afhankelijk zijn van publieke aandacht en investeringen. Voor het midden- en kleinbedrijf is de impact concreet: je wordt bij de keuze voor AI-software beïnvloed door verhalen die zijn ontworpen om indruk te maken, niet om jou objectief te informeren. De naamgeving speelt daarin een rol, zoals Cools opmerkt over de naam Mythos, die doet denken aan de Griekse mythologie en daarmee associaties van macht oproept. Het gevolg is dat je als ondernemer risico loopt om te kiezen voor een tool op basis van perceptie in plaats van op basis van wat de software daadwerkelijk voor jouw processen kan betekenen.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een webshop runt en overweegt AI in te zetten voor klantenservice, zou je kunnen beginnen met het formuleren van een concreet probleem, zoals het terugdringen van reactietijd op veelgestelde vragen. Vraag bij elke leverancier om een proefperiode en test de tool op jouw eigen data, in plaats van af te gaan op de beloften of waarschuwingen in de aankondiging. Een mogelijkheid is om de resultaten te vergelijken met je huidige situatie en te kijken of de tool daadwerkelijk tijd bespaart.

Als je een team aanstuurt en overweegt AI-tools voor tekstverwerking of data-analyse, is het verstandig om de angstverhalen over banenverlies te negeren en te focussen op de vraag welke taken jouw medewerkers het minst graag doen. Overweeg om een pilot te draaien met een klein team en meetbaar te maken of de tool de productiviteit verhoogt. Je zou kunnen afspreken dat het team na een maand evalueert of de tool voldoet aan de verwachtingen, los van de marketingboodschap van de leverancier.

Als je in de zorg werkt en AI overweegt voor administratieve ondersteuning, is het belangrijk om de veiligheidsclaims van leveranciers kritisch te bekijken. De praktische toepassing hangt af van jouw situatie, maar een optie is om te vragen naar onafhankelijke audits of certificeringen in plaats van te vertrouwen op de eigen waarschuwingen van het bedrijf over de gevaren van de technologie. Je zou kunnen overwegen om een proefproject te starten met een beperkte dataset om te zien of de tool voldoet aan de eisen van jouw sector.

Als je een financieel adviseur bent en AI wilt gebruiken voor rapportages, is het verstandig om de naam en de presentatie van de tool te negeren en te kijken naar de onderliggende functionaliteit. Een mogelijkheid is om een leverancier te vragen naar concrete use cases in jouw branche en om referenties van andere gebruikers. Overweeg om de tool te testen met een rapport dat je onlangs hebt gemaakt en vergelijk de output kritisch met je eigen werk.

Bron: Nos