Het antwoord is dat AI-bedrijven bewust doemscenario’s verspreiden over hun eigen technologie om die krachtiger en belangrijker te laten lijken, waarna ze het product toch gewoon op de markt brengen. Voor ondernemers betekent dit dat je bij de keuze voor AI-tools niet moet afgaan op de angstaanjagende verhalen, maar op objectieve criteria zoals functionaliteit, prijs en veiligheid. De angst is onderdeel van de marketingstrategie, niet van de realiteit.

Wat er aan de hand is

Uit een analyse van onderzoekers en deskundigen blijkt dat grote AI-bedrijven zoals OpenAI en Anthropic structureel gebruikmaken van angstmarketing. Ze waarschuwen voor de gevaren van hun nieuwste technologie, benadrukken de mogelijke misbruikrisico’s en stellen de release soms tijdelijk uit. Maar uiteindelijk brengen ze het product altijd uit.

Een voorbeeld: OpenAI zei in 2019 dat zijn GPT-2-model misleidende nieuwsberichten en oplichting mogelijk zou maken en bracht het daarom eerst beperkt uit. Negen maanden later was het model alsnog volledig beschikbaar. Recenter deed Anthropic iets vergelijkbaars met een AI-programma voor hacken, dat volgens het bedrijf enorme gevolgen kon hebben voor de economie en nationale veiligheid. Het werd eerst alleen aan een kleine groep beschikbaar gesteld, maar een paar maanden later kwam er een veiligere variant voor algemeen gebruik.

Volgens Hannes Cools van de Universiteit van Amsterdam, die onderzoek doet naar taalgebruik rond AI, helpt de angstaandacht voor het ene product de verkoop van het volgende product. De naam van het ‘gevaarlijke’ product, die doet denken aan de Griekse mythologie, versterkt het beeld van een machtige technologie. Technologiedeskundige Bert Hubert bevestigt dit patroon: bedrijven zeggen elke paar maanden dat hun technologie gevaarlijk is, maar brengen die vervolgens gewoon uit.

Wat dit betekent

Voor jou als ondernemer betekent dit dat de verhalen over AI-risico’s niet per se een accurate weergave zijn van de werkelijkheid. Het is een bewuste positionering van de aanbieder. Als een leverancier benadrukt hoe gevaarlijk of krachtig zijn tool is, is dat vaak bedoeld om indruk te maken op jou als klant, niet om je te beschermen.

Dit heeft concrete gevolgen voor je inkoopproces. Je kunt niet langer vertrouwen op de framing van de verkoper. Een tool die ‘gevaarlijk’ wordt genoemd, is niet automatisch beter of slechter dan een tool die als ‘veilig’ wordt gepresenteerd. De angst is een verkooptechniek, geen kwaliteitskeurmerk. Voor het mkb, dat vaak minder technische kennis in huis heeft, is het risico groot dat je op basis van deze marketing een verkeerde keuze maakt en betaalt voor een imago in plaats van voor functionaliteit.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een AI-tool overweegt voor je bedrijf… is het belangrijk om de aankondiging van de leverancier te scheiden van de feitelijke mogelijkheden. Vraag bij een demo of proefperiode niet naar de gevaren, maar naar concrete toepassingen voor jouw processen. Je zou kunnen vragen naar specifieke use cases binnen jouw sector en naar de resultaten die andere klanten behalen. Een leverancier die alleen maar kan vertellen hoe krachtig de technologie is, maar niet hoe die jouw facturering of klantcontact verbetert, levert onvoldoende bewijs.

Als je een team aanstuurt dat met AI gaat werken… overweeg om een intern evaluatiekader op te stellen. Bepaal vooraf aan welke eisen een tool moet voldoen op het gebied van privacy, integratie met bestaande systemen en gebruikersgemak. Laat je team een korte test doen met de tool en hun ervaringen rapporteren. Een mogelijkheid is om twee of drie opties naast elkaar te zetten en te scoren op deze objectieve criteria, in plaats van op de verhalen van de verkopers.

Als je in de zorg werkt en AI overweegt voor administratie of diagnoses… is het verstandig om extra kritisch te zijn op veiligheidsclaims. De angstmarketing kan juist hier leiden tot onterechte terughoudendheid of juist tot onterecht vertrouwen. Een optie is om de tool te laten beoordelen door een onafhankelijke partij of een security-expert in te huren voor een beperkte audit. Je zou kunnen vragen naar certificeringen en eerdere audits, en die laten controleren door iemand die niet bij de leverancier werkt.

Als je budget moet verantwoorden voor de aanschaf van AI-tools… gebruik dan de kennis over angstmarketing in je gesprek met de directie of financier. Je kunt uitleggen dat de risico’s die leveranciers benadrukken vaak onderdeel zijn van de marketingstrategie en dat een objectieve vergelijking noodzakelijk is. Een concrete suggestie is om in je voorstel een vergelijkingstabel op te nemen met drie tools, gescoord op prijs, functionaliteit en beveiliging, zonder de claims van de leveranciers als uitgangspunt te nemen.

Bron: Nos