De Europese Commissie handhaaft sinds 2 augustus 2026 de transparantieregels van de AI Act. Dit betekent dat je bedrijf nu officieel gecontroleerd en beboet kan worden als je AI-systemen gebruikt zonder dat gebruikers dit weten. De meeste impact voor ondernemers komt van de nieuwe informatieplicht: je moet klanten en medewerkers actief informeren wanneer zij met AI interacteren of content zien die door AI is gegenereerd.

Wat er aan de hand is

De AI Act wordt sinds augustus 2024 gefaseerd ingevoerd. Op 2 augustus 2026 is een cruciale mijlpaal bereikt: de handhaving van veel regels is nu van start gegaan. Eerder, in februari 2025, werden bepaalde AI-praktijken zoals ‘social scoring’ al verboden en gingen de verplichtingen voor AI-geletterdheid van medewerkers in. Een jaar geleden kwamen daar regels bij voor general-purpose AI-modellen, zoals grote taalmodellen.

De nieuwe fase legt strikte plichten op die nu al gelden. Zo moeten systemen met een algemeen doel voldoen aan strenge EU-eisen rondom auteursrecht en technische documentatie. Werkgevers moeten ervoor zorgen dat hun personeel voldoende kennis heeft om veilig met AI-tools te werken. En bedrijven moeten hun systemen zo inrichten dat verplichte meldingen en labels automatisch aan de eindgebruiker worden getoond.

Voor AI-systemen met een hoog risico is de deadline verschoven naar december 2027, zo werd begin mei bekend. De meeste impact voor het middenbedrijf komt echter nu al van de transparantieregels, die gelden voor élk bedrijf dat AI gebruikt — ook als je het systeem niet zelf hebt ontwikkeld.

Wat dit betekent

De nieuwe regels raken vrijwel elke ondernemer die AI inzet, van chatbots op de website tot AI-gegenereerde productbeschrijvingen of marketingteksten. De informatieplicht is de kern: gebruikers moeten kenbaar worden gemaakt wanneer ze met AI interacteren en wanneer content door AI is gegenereerd of bewerkt.

Voor kleine bedrijven zonder juridische afdeling is dit een uitdaging, maar ook een kans om zich te onderscheiden met transparante AI-toepassingen. De boetes kunnen fors zijn, dus het is zaak om snel te handelen. Tegelijkertijd biedt de gefaseerde invoering ruimte: de belangrijkste stappen van de AI Act worden naar verwachting over twee jaar helemaal genomen, dus je hebt tijd om structureel te voldoen.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een webshop runt met een chatbot of AI-aanbevelingen, controleer dan of je chatbot zichzelf kenbaar maakt als AI. Een eenvoudige zin als ‘U chat met een AI-assistent’ voldoet vaak al. Overweeg om dit automatisch te laten tonen aan het begin van elk gesprek, zodat je bezoekers nooit kunnen twijfelen of ze met een mens of machine praten.

Als je AI gebruikt voor contentproductie, zoals blogs, productbeschrijvingen of social media-berichten, moet je duidelijk maken dat deze content door AI is gegenereerd of bewerkt. Je zou kunnen overwegen om een standaardregel toe te voegen aan je publicatieproces, bijvoorbeeld een voetnoot of een label bij AI-gegenereerde teksten. Dit geldt ook voor afbeeldingen en video’s die je met AI-tools bewerkt.

Als je een team aanstuurt dat met AI-tools werkt, zorg dan dat je medewerkers weten hoe ze veilig en verantwoord met deze systemen omgaan. De AI-geletterdheidsplicht betekent dat je als werkgever actief moet investeren in kennis. Een mogelijkheid is om een korte interne training of kennissessie te organiseren waarin je de basisprincipes van AI-veiligheid en de nieuwe wettelijke eisen bespreekt.

Als je AI-systemen inkoopt van externe leveranciers, vraag dan expliciet naar hun compliance-documentatie. De verantwoordelijkheid ligt bij jou als gebruiker, ook als je het systeem niet zelf hebt ontwikkeld. Overweeg om in je inkoopvoorwaarden op te nemen dat leveranciers moeten aantonen dat hun systemen voldoen aan de transparantie-eisen van de AI Act.

Als je een administratiekantoor of adviesbureau runt, inventariseer dan welke AI-toepassingen je gebruikt voor klantwerk. Stel een eenvoudige checklist op waarin je per toepassing vastlegt of er sprake is van AI-interactie, AI-gegenereerde content of AI-bewerkte content. Deze checklist kun je vervolgens gebruiken om per klantproces te bepalen welke meldingen nodig zijn.

De praktische toepassing hangt af van jouw situatie, maar de kern is helder: inventariseer welke AI je gebruikt, bepaal waar transparantie nodig is, en zorg dat je systemen dit automatisch tonen. Begin met de meest zichtbare toepassingen, zoals chatbots en klantgerichte content, en werk van daaruit verder.

Bron: Computable