De handhaving van de AI-transparantieregels uit de EU AI Act is op 2 augustus 2026 van start gegaan. Dit betekent dat bedrijven vanaf nu officieel gecontroleerd en beboet kunnen worden als klanten niet duidelijk kunnen zien dat ze met AI te maken hebben. De meeste impact voor ondernemers komt van de nieuwe informatieplicht: elk systeem dat met klanten interageert, moet automatisch kenbaar maken dat het om AI gaat.

Wat er aan de hand is

De Europese Commissie is op zondag 2 augustus 2026 begonnen met de handhaving van de AI Act en de bijbehorende transparantie-eisen. Dit is een formele mijlpaal in de gefaseerde invoering van de wet, die sinds augustus 2024 stap voor stap wordt uitgerold. Sinds februari 2025 zijn bepaalde AI-praktijken al verboden, zoals ‘social scoring’, en gelden er verplichtingen voor AI-geletterdheid van medewerkers. Een jaar later kwamen daar regels bij voor general-purpose AI-modellen, zoals grote taalmodellen.

De nieuwe fase legt de nadruk op drie zaken. Ten eerste moeten systemen met een algemeen doel voldoen aan strenge EU-eisen rondom auteursrecht en technische documentatie. Ten tweede moeten werkgevers ervoor zorgen dat hun personeel voldoende kennis heeft om veilig met AI-tools te werken. Ten derde, en dit is voor de meeste bedrijven het meest urgent: de informatieplicht. Bedrijven moeten hun systemen zo inrichten dat verplichte meldingen en labels automatisch aan de eindgebruiker worden getoond. De deadline voor AI-systemen met een hoog risico is overigens verschoven naar december 2027.

Wat dit betekent

De transparantieregels gelden voor elk bedrijf dat AI gebruikt, ook als het AI-systeem niet zelf is ontwikkeld. Dit is een belangrijk punt voor het MKB: je kunt niet zeggen dat je niet wist dat je leverancier AI gebruikt. De verantwoordelijkheid ligt bij de organisatie die de AI inzet in klantcontact.

Concreet betekent dit dat chatbots en andere interactieve systemen gebruikers moeten informeren wanneer ze met AI interageren. Ook content die door AI is gegenereerd of bewerkt, moet als zodanig herkenbaar zijn. De Europese Commissie heeft hiervoor onlangs richtlijnen gepubliceerd. Voor bedrijven die nu nog een chatbot zonder AI-label hebben draaien, is dit het moment om actie te ondernemen. De boetes kunnen fors oplopen, dus het is geen vrijblijvende richtlijn maar een wettelijke verplichting.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een webshop runt met een chatfunctie… Controleer of je chatbot duidelijk vermeldt dat het om een AI-assistent gaat. Een eenvoudige zin als ‘U chat nu met een AI-assistent’ aan het begin van het gesprek voldoet vaak al. Overweeg om dit automatisch te laten tonen, zodat je medewerkers er niet elke keer aan hoeven te denken. Je zou ook kunnen overwegen om bij AI-gegenereerde productbeschrijvingen een label toe te voegen.

Als je een team aanstuurt dat klantcontact verzorgt… Zorg dat je medewerkers weten welke AI-tools ze gebruiken en hoe ze die herkenbaar kunnen maken. De AI-geletterdheidsplicht betekent dat je personeel voldoende kennis moet hebben om veilig met AI te werken. Een optie is om een korte interne training te organiseren waarin je uitlegt welke systemen AI bevatten en hoe je dat communiceert naar klanten. Je zou ook een checklist kunnen maken voor veelvoorkomende klantinteracties.

Als je AI inzet voor het genereren van content, zoals nieuwsbrieven of social media… Overweeg om te inventariseren welke content door AI is gemaakt of bewerkt. De regels vereisen dat dit kenbaar wordt gemaakt. Een mogelijkheid is om een standaardregel toe te voegen aan je contentproces, zoals een vermelding onderaan een artikel of post. Je zou kunnen overwegen om dit in je redactionele richtlijnen op te nemen, zodat het structureel wordt geborgd.

Als je een bedrijf hebt dat AI-systemen inkoopt van externe leveranciers… Vraag je leveranciers om documentatie over hoe hun systemen voldoen aan de transparantie-eisen. Omdat de verantwoordelijkheid bij jou ligt als gebruiker, is het verstandig om dit contractueel vast te leggen. Een optie is om bij je volgende contractbespreking expliciet te vragen naar de naleving van de AI Act en de automatische meldingen die het systeem toont. Zo voorkom je dat je voor verrassingen komt te staan bij een controle.

Bron: Computable