De handhaving van de AI Act is op 2 augustus 2026 officieel van start gegaan. Dit betekent dat bedrijven die kunstmatige intelligentie gebruiken, ook kant-en-klare tools, nu juridisch verantwoordelijk zijn voor transparantie. De belangrijkste nieuwe verplichting: je moet gebruikers laten weten wanneer ze met AI te maken hebben en wanneer content door AI is gegenereerd.

Wat er aan de hand is

De Europese Commissie is begonnen met het handhaven van de regels uit de EU AI-wet. Dat meldt Computable. Vanaf nu kunnen bedrijven en overheden gecontroleerd en beboet worden als ze de regels overtreden. De wet wordt al sinds augustus 2024 gefaseerd ingevoerd, maar 2 augustus 2026 is een mijlpaal: veel regels worden nu actief gehandhaafd.

De meeste impact voor bedrijven komt van de nieuwe transparantieregels. Die gelden voor elk bedrijf dat AI gebruikt, ook als je het systeem niet zelf hebt ontwikkeld. De Europese Commissie publiceerde onlangs de richtlijnen hiervoor. De deadline voor AI-systemen met een hoog risico is verschoven naar december 2027, maar de transparantieregels gelden nu al.

Wat dit betekent

Voor ondernemers betekent dit dat je niet meer kunt zeggen dat je niet wist dat je AI gebruikte. De wet maakt onderscheid tussen drie situaties: je ontwikkelt AI-systemen, je biedt ze aan, of je gebruikt ze op de werkvloer. In alle drie de gevallen draag je verantwoordelijkheid.

De regels die nu al gelden zijn concreet. Systemen met een algemeen doel, zoals grote taalmodellen, moeten voldoen aan strenge EU-eisen rondom auteursrecht en technische documentatie. Werkgevers moeten zorgen voor AI-geletterdheid van hun personeel: medewerkers moeten voldoende kennis hebben om veilig met AI-tools te werken. En bedrijven moeten hun systemen zo inrichten dat verplichte meldingen en labels automatisch aan de eindgebruiker worden getoond.

De informatieplicht is het meest zichtbaar. Chatbots en andere interactieve AI-systemen moeten gebruikers kenbaar maken dat ze met AI interacteren. Content die door AI is gegenereerd of bewerkt, moet als zodanig worden gelabeld.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een chatbot op je website hebt staan, ook een simpele die alleen veelgestelde vragen beantwoordt, moet je controleren of de tool automatisch vermeldt dat het om AI gaat. Veel chatbot-aanbieders hebben dit inmiddels ingebouwd, maar je kunt het zelf testen door een gesprek te starten. Staat er geen melding, neem dan contact op met je leverancier en vraag hoe je dit kunt activeren. Overweeg om als extra zekerheid zelf een tekstregel boven de chatfunctie te plaatsen, bijvoorbeeld: ‘U chat nu met een AI-assistent’.

Als je AI gebruikt voor het genereren van content, zoals productbeschrijvingen, blogs of afbeeldingen voor je marketing, moet je die content labelen. Een eenvoudige werkwijze is om in je publicatieworkflow een verplicht veld toe te voegen waarin je aangeeft of AI is gebruikt. Voor afbeeldingen kun je overwegen om een watermerk of metadata toe te voegen. Het is verstandig om dit proces nu in te richten, zodat het automatisch gebeurt en je niet afhankelijk bent van het geheugen van je medewerkers.

Als je een team aanstuurt dat met AI-tools werkt, moet je zorgen voor AI-geletterdheid. Dit is geen vrijblijvende aanbeveling maar een wettelijke plicht. Je zou kunnen starten met een korte training voor je medewerkers waarin je uitlegt welke tools zijn toegestaan, welke risico’s er zijn en hoe ze AI-uitkomsten moeten controleren. Documenteer deze training, want je moet kunnen aantonen dat je hieraan hebt voldaan.

Als je AI inzet voor klantinteractie, bijvoorbeeld voor het samenvatten van gesprekken of het opstellen van e-mails, controleer dan of de output als AI-gegenereerd wordt gemarkeerd. Dit geldt ook voor interne processen: als je AI gebruikt om sollicitanten te beoordelen of klantdata te analyseren, moet je kunnen uitleggen hoe het systeem werkt en welke gegevens het gebruikt.

De praktische toepassing hangt af van jouw situatie, maar de kern is duidelijk: inventariseer waar je AI gebruikt, zorg dat transparantie automatisch is geregeld, en documenteer je stappen. De richtlijnen van de Europese Commissie zijn hiervoor de leidraad.

Bron: Computable