De doemscenario’s over kunstmatige intelligentie hebben vaak hetzelfde doel: je bang maken. Grote AI-bedrijven waarschuwen voor de gevaren van hun nieuwste technologie, maar brengen diezelfde technologie vervolgens gewoon op de markt. Voor ondernemers is het daarom zaak om deze angst als marketing te herkennen en op basis van feiten te beslissen over AI-implementatie, niet op basis van emotie.

Wat er aan de hand is

Volgens de NOS gebruiken AI-bedrijven zoals OpenAI en Anthropic structureel angst als marketingstrategie. Het patroon is steeds hetzelfde: een bedrijf kondigt aan dat zijn nieuwe AI-programma zo gevaarlijk is dat het maar beperkt wordt uitgebracht, om het een paar maanden later toch volledig beschikbaar te stellen.

OpenAI deed dit al in 2019 met GPT-2, een vroege versie van het programma waar later ChatGPT op werd gebouwd. Het bedrijf waarschuwde dat de technologie gebruikt kon worden voor misleidende nieuwsberichten of oplichting en bracht het daarom eerst beperkt uit. Negen maanden later was GPT-2 alsnog volledig beschikbaar.

Recent deed AI-bedrijf Anthropic hetzelfde met Mythos, een programma waarmee volgens het bedrijf iedereen zonder technische kennis zou kunnen hacken. De gevolgen voor economie en veiligheid zouden ’enorm’ kunnen zijn, aldus Anthropic. Een paar maanden later bracht het bedrijf Fable uit, een variant die volgens hen wel veilig is voor algemeen gebruik. Hannes Cools van de Universiteit van Amsterdam, die onderzoek doet naar taalgebruik rond AI, ziet hier een patroon: de aandacht voor het ‘gevaarlijke’ Mythos gaf het ‘veilige’ Fable dezelfde aantrekkingskracht. “Uiteindelijk willen ze natuurlijk iets verkopen”, zegt hij.

Wat dit betekent

Voor jou als ondernemer betekent dit dat je de boodschap van AI-leveranciers met een korrel zout moet nemen. De angst die ze zaaien over bijvoorbeeld banenverlies of veiligheidsrisico’s dient vaak een commercieel doel: aandacht trekken en een nieuw product lanceren. Technologiedeskundige Bert Hubert stelt dat dit soort bedrijven elke paar maanden roept dat hun technologie gevaarlijk is, om vervolgens door te gaan met verkopen.

Dit betekent niet dat er geen reële risico’s zijn. Het betekent wel dat je de risico-inschatting van de verkoper niet klakkeloos moet overnemen. Een leverancier die waarschuwt voor de gevaren van zijn eigen product heeft een dubbele pet op: hij wil zowel de angst als de oplossing verkopen. Voor een MKB’er is het daarom verstandig om risico’s zelf te beoordelen op basis van concrete toepassingen in jouw bedrijfsvoering, niet op basis van doemscenario’s over de toekomst van de mensheid.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je overweegt om AI in je bedrijfsprocessen te integreren, begin dan met een eigen risico-inschatting die losstaat van de marketing van de leverancier. Vraag je af wat het specifieke risico is voor jouw situatie: welke data verwerk je, wie heeft toegang tot de resultaten, en wat gebeurt er als het systeem een fout maakt? Een leverancier die zegt dat zijn product ’enorme gevolgen’ kan hebben, geeft je geen informatie over jouw concrete situatie. Je zou kunnen overwegen om een klein pilotproject te starten met een beperkte dataset, zodat je zelf kunt ervaren waar de risico’s liggen.

Als je een AI-tool wilt inzeten voor klantcontact of tekstverwerking, wees je dan bewust van het patroon dat een ’enge’ aankondiging vaak wordt gevolgd door een ‘veilige’ release. De kans is groot dat het product dat nu op de markt komt, eerder als gevaarlijk werd bestempeld om aandacht te genereren. Een mogelijkheid is om niet het allernieuwste model te kiezen, maar een versie die al langer op de markt is en waarvan de risico’s in de praktijk beter bekend zijn. Overweeg om te vragen naar de specifieke beperkingen van het systeem, in plaats van te vertrouwen op algemene veiligheidsclaims.

Als je een team aanstuurt dat met AI gaat werken, bespreek dan expliciet het verschil tussen reële risico’s en hypes. Medewerkers kunnen ongerust worden van berichten over banenverlies of veiligheidsrisico’s, terwijl de daadwerkelijke impact op hun werk misschien heel beperkt is. Je zou kunnen overwegen om een interne bijeenkomst te organiseren waarin je de concrete toepassingen voor jullie bedrijf bespreekt, inclusief de risico’s die jullie zelf identificeren. Een optie is om medewerkers te vragen welke zorgen zij hebben en die serieus te wegen in de besluitvorming, in plaats van te reageren op de framing van de leverancier.

Als je een AI-oplossing wilt inzeten voor beveiliging of data-analyse, wees dan extra kritisch op beweringen over gevaren. Juist op dit terrein wordt angst vaak ingezet om een gevoel van urgentie te creëren. Het is verstandig om onafhankelijke bronnen te raadplegen over de risico’s van specifieke toepassingen, en om te vragen naar concrete voorbeelden van incidenten in vergelijkbare bedrijven. Een mogelijkheid is om een adviseur in te schakelen die geen banden heeft met de leverancier en die jouw specifieke situatie kan beoordelen. De praktische toepassing hangt af van jouw situatie, maar het principe is universeel: laat je beslissing niet sturen door angst die een verkoper bewust inzet.

Bron: Nos