OpenAI stelt voor om de winsten uit kunstmatige intelligentie zwaarder te belasten en de opbrengsten in publieke vermogensfondsen te stoppen, om zo de economische gevolgen van grootschalige automatisering op te vangen. Het bedrijf schetst een toekomst waarin een vierdaagse werkweek mogelijk wordt, maar alleen als de welvaart uit AI op een nieuwe manier wordt herverdeeld.

Wat er aan de hand is

In een uitgelekt intern document, gerapporteerd door TechCrunch, heeft OpenAI een visie uiteengezet voor de economie in het tijdperk van geavanceerde AI. Het bedrijf stelt concrete beleidsmaatregelen voor aan overheden. De kernpunten zijn een belasting op de winsten die bedrijven halen uit AI en automatisering (een zogenaamde “robotbelasting”), het oprichten van publieke vermogensfondsen gefinancierd door deze belastingen, en het uitbreiden van sociale vangnetten. Het doel is om de verwachte grootschalige banenvervanging door AI te compenseren en de toenemende ongelijkheid tegen te gaan. OpenAI positioneert dit als een manier om het kapitalistisch systeem te behouden door het aan te vullen met herverdelingsmechanismen. Deze voorstellen komen op een moment dat wereldwijd beleidsmakers, waaronder in de EU, debatteren over hoe ze de economische impact van AI moeten reguleren.

Wat dit betekent

Deze voorstellen van een toonaangevende AI-bouwer geven aan dat de discussie over de economische gevolgen van automatisering concreet wordt. Het betekent dat ondernemers niet alleen moeten nadenken over hoe ze AI kunnen inzetten, maar ook over de mogelijke fiscale en regelgevende gevolgen daarvan. Een toekomstige “robotbelasting” zou de businesscase voor automatisering kunnen veranderen, vooral voor bedrijven die op grote schaal menselijke arbeid vervangen. De focus op publieke vermogensfondsen suggereert een verschuiving naar een model waarin de opbrengsten van technologie breder worden gedeeld, mogelijk via dividend voor burgers of investeringen in onderwijs en omscholing. Voor Nederlandse ondernemers kan dit betekenen dat de huidige fiscale voordelen voor innovatie (zoals de WBSO) in de toekomst worden aangevuld of vervangen door heffingen op de opbrengsten van diezelfde innovatie.

Hoe je dit kunt toepassen

Deze voorstellen zijn nog geen beleid, maar ze geven een richting aan waar het debat naartoe gaat. Het is verstandig om deze trends nu al mee te nemen in je strategische planning.

Als je investeert in automatisering of robotisering… wees je dan bewust van de mogelijke toekomstige kosten. Een belasting op AI-winst kan de terugverdientijd van je investering beïnvloeden. Houd hier bij je businesscase en risicoanalyse rekening mee door scenario’s te maken met verschillende belastingtarieven. Richt je niet alleen op kostenbesparing door minder personeel, maar ook op het creëren van nieuwe waarde en productiviteitsgroei die minder gevoelig zijn voor dergelijke heffingen.

Als je een personeelsintensief bedrijf runt… dan is de kans op disruptie door AI groot. De voorstellen voor uitgebreide sociale vangnetten en omscholingsfondsen kunnen op termijn een vangnet vormen voor jouw sector. Volg daarom het debat over levenlang leren en publieke omscholingstrajecten. Dit kan kansen bieden om je eigen medewerkers met overheidssteun om te scholen voor nieuwe, waardevollere rollen binnen je bedrijf, in plaats van ze te ontslaan.

Als je een strategie of meerjarenplan maakt… neem dan niet alleen technologische, maar ook sociaal-economische en fiscale trends op in je scenario-planning. Vraag je af: wat gebeurt er met mijn concurrentiepositie als automatisering belast wordt? Hoe ziet mijn bedrijfsmodel eruit in een economie met een kortere werkweek en een basisinkomen of dividend uit een publiek fonds? Door deze vragen nu te stellen, ben je beter voorbereid op verandering, ongeacht de uiteindelijke politieke keuzes.

De praktische toepassing hangt af van jouw situatie. De kern is om te erkennen dat de inzet van AI niet alleen een technische of operationele keuze is, maar steeds meer een strategische en maatschappelijke wordt, met mogelijke financiële en fiscale gevolgen.

Bron: TechCrunch