OpenAI stelt voor om belasting te heffen op geautomatiseerde arbeid, een zogenaamde ‘botbelasting’ of ’tokentaks’. Dit idee, dat de kostenstructuur van AI-gebruik kan veranderen, komt uit een discussiedocument van het bedrijf waarin het oproept tot ingrijpende maatschappelijke aanpassingen voor het AI-tijdperk.

Wat er aan de hand is

OpenAI heeft een discussiedocument gepubliceerd met de titel ‘Een industrieel beleid voor het tijdperk van Intelligentie’. In dit document doet het bedrijf, volgens eigen zeggen, een aantal suggesties om samenlevingen voor te bereiden op de toenemende impact van AI. Een van de meest opvallende voorstellen is het heffen van belasting op geautomatiseerde arbeid. Het bedrijf stelt dat beleidsmakers de belastinggrondslag opnieuw in evenwicht kunnen brengen door onder andere “gerichte maatregelen op duurzame AI-gedreven rendementen” te onderzoeken en “belastingen gerelateerd aan geautomatiseerde arbeid”. De reden die OpenAI hiervoor geeft, is dat AI werk en productie hervormt, waardoor de economische activiteit kan verschuiven: bedrijfs- en vermogenswinsten nemen mogelijk toe, terwijl de afhankelijkheid van loonbelasting afneemt. Dit zou volgens het bedrijf de financiering van sociale zekerheidsstelsels kunnen raken. Naast de ‘botbelasting’ pleit OpenAI in hetzelfde document voor een universeel recht op AI, een algemeen AI-welvaartsfonds (vergeleken met het Noorse oliefonds), en formele inspraak voor werknemers bij AI-implementaties.

Wat dit betekent

Dit voorstel, hoewel nog geen wetgeving, markeert een belangrijke verschuiving in het denken over de economische gevolgen van AI. Het erkent dat grootschalige automatisering fundamentele vragen oproept over wie de vruchten plukt en wie de rekening betaalt. Voor ondernemers betekent dit dat de kosten van automatisering in de toekomst mogelijk niet alleen bestaan uit de prijs van software of API-calls, maar ook uit een extra fiscale component. Het idee van een ’tokentaks’ zou de totale kostprijs van het gebruik van AI-diensten kunnen beïnvloeden. Voor sectoren die sterk leunen op menselijke arbeid, zoals bepaalde dienstverlenende branches, zou een dergelijke belasting een nivellerend effect kunnen hebben. Tegelijkertijd benadrukt het voorstel dat AI-implementatie niet alleen een technische, maar ook een sociale en ethische kwestie is, wat de roep om transparantie en werknemersinspraak verder kan versterken.

Hoe je dit kunt toepassen

De praktische toepassing hangt af van jouw situatie, aangezien dit een beleidsvoorstel is en geen concrete wet. Toch zijn er manieren om je bedrijfsvoering hierop voor te bereiden door de onderliggende principes te erkennen.

Als je investeert in automatisering… Overweeg om in je businesscase en ROI-berekeningen niet alleen uit te gaan van de directe softwarekosten. Houd rekening met een scenario waarin de overheid op termijn een vorm van heffing op geautomatiseerde processen introduceert. Dit maakt je financiële planning robuuster en helpt je om investeringsbeslissingen te nemen die ook op de langere termijn houdbaar zijn.

Als je een team aanstuurt… Dan sluit het tweede thema uit het OpenAI-document direct bij je aan. Het bedrijf pleit ervoor dat werknemers formeel kunnen meebeslissen over AI-implementaties. Je zou kunnen beginnen met het structureel betrekken van je team bij plannen voor automatisering. Vraag niet alleen naar efficiëntiewinst, maar ook naar hoe AI repetitief of uitputtend werk kan elimineren, zonder de werkdruk te verhogen of autonomie uit te hollen. Dit creëert draagvlak en kan onvoorziene risico’s blootleggen.

Als je een strategie voor de komende jaren maakt… Dan is het verstandig om dit soort maatschappelijke discussies mee te nemen in je scenario-planning. De roep om een ‘AI-welvaartsfonds’ of compensatiemechanismes groeit. Dit kan op termijn leiden tot nieuwe regelgeving of subsidies. Door nu al na te denken over hoe je bedrijf bijdraagt aan een brede welvaartsverdeling en duurzame inzet van technologie, positioneer je jezelf proactief in plaats van reactief.

Bron: Emerce