OpenAI stelt voor om belasting te heffen op geautomatiseerde arbeid, een zogenaamde ‘botbelasting’ of ’tokentaks’. Dit voorstel is onderdeel van een bredere oproep om samenlevingen voor te bereiden op een AI-gedreven economie en kan op termijn de kostenstructuur van bedrijfsautomatisering veranderen.

Wat er aan de hand is

In een discussiedocument getiteld ‘Een industrieel beleid voor het tijdperk van Intelligentie’ doet OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, een aantal verreikende beleidssuggesties. Het bedrijf van Sam Altman roept beleidsmakers op om de belastinggrondslag te herzien. Een van de concrete voorstellen is het heffen van belastingen gerelateerd aan geautomatiseerde arbeid. De reden die OpenAI hiervoor geeft, is dat AI werk en productie hervormt, waardoor de economische activiteit kan verschuiven. Bedrijfs- en vermogenswinsten zouden kunnen toenemen, terwijl de afhankelijkheid van traditionele loonbelasting afneemt. Dit zou volgens het bedrijf de financiering van sociale zekerheidsstelsels onder druk kunnen zetten. Naast de ‘botbelasting’ pleit OpenAI in hetzelfde document voor een universeel recht op AI, een algemeen AI-welvaartsfonds (vergeleken met het Noorse oliefonds), en formele inspraak van werknemers bij AI-implementaties.

Wat dit betekent

Dit voorstel markeert een belangrijke verschuiving in het gesprek over AI, van louter technologische mogelijkheden naar de maatschappelijke en fiscale gevolgen ervan. Voor ondernemers en bedrijven betekent dit dat de kosten-batenanalyse van automatisering in de toekomst mogelijk een extra factor moet meewegen: een potentiële belastingdruk op de geautomatiseerde processen zelf. Het idee is nog geen wetgeving, maar het komt van een van de belangrijkste spelers in de markt en kan daardoor het politieke en publieke debat sturen. Het onderstreept dat grootschalige adoptie van AI niet alleen een operationele, maar ook een financiële en maatschappelijke verantwoordelijkheid met zich meebrengt. Het pleidooi voor werknemersinspraak benadrukt verder dat de invoering van AI niet alleen een technische, maar ook een sociale implementatie vereist.

Hoe je dit kunt toepassen

De praktische toepassing van dit nieuws hangt sterk af van jouw situatie en of dergelijke voorstellen ooit wetgeving worden. Het is vooral een signaal om in je strategische planning mee te nemen.

Als je een automatiseringsproject plant… Overweeg bij de business case niet alleen de initiële investering en operationele besparingen, maar houd ook rekening met mogelijke toekomstige regelgeving. Een project dat nu rendabel is, zou door nieuwe heffingen minder aantrekkelijk kunnen worden. Dit betekent niet dat je moet stoppen, maar wel dat je scenario’s met verschillende kostenstructuren kunt doorrekenen.

Als je werknemers hebt… Het pleidooi van OpenAI voor formele inspraak bij AI-implementaties is een goed moment om je eigen processen te evalueren. Je zou kunnen overwegen om, los van toekomstige wetgeving, alvast een structuur op te zetten waarin medewerkers betrokken worden bij de planning en invoering van nieuwe tools. Dit kan weerstand verminderen en de praktische toepasbaarheid vergroten.

Als je investeert in AI-oplossingen… Dit voorstel benadrukt dat de waarde van AI niet alleen ligt in kostenbesparing door minder personeel, maar ook in het versterken van bestaande medewerkers en het creëren van nieuwe diensten. Bij het selecteren van tools of het ontwikkelen van eigen oplossingen kun je daarom kijken naar toepassingen die de productiviteit en kwaliteit van je team verhogen, in plaats van alleen te focussen op het vervangen van handmatig werk.

Bron: Emerce