OpenAI stelt voor om belasting te heffen op geautomatiseerde arbeid, een zogenaamde ‘botbelasting’ of ’tokentaks’. Dit idee komt voort uit de zorg dat AI de financiering van sociale zekerheidsstelsels kan ondermijnen, en zou de kostenstructuur voor bedrijven die AI willen inzetten direct kunnen raken.

Wat er aan de hand is

In een discussiedocument getiteld ‘Een industrieel beleid voor het tijdperk van Intelligentie’ doet OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, een reeks beleidssuggesties. Een van de meest opvallende voorstellen is om belasting te heffen op geautomatiseerde arbeid. Volgens het bedrijf kan de economische activiteit verschuiven naarmate AI werk hervormt: bedrijfs- en vermogenswinsten nemen mogelijk toe, terwijl de afhankelijkheid van loonbelasting afneemt. Dit zou de financiering van sociale vangnetten kunnen raken. Het voorstel is onderdeel van een bredere oproep om belastingbeleid aan te passen en meer te vertrouwen op inkomsten uit kapitaal, zoals hogere vennootschapsbelasting. OpenAI pleit daarnaast voor een universeel recht op AI, een algemeen AI-welvaartsfonds (vergelijkbaar met het Noorse oliefonds), en formele inspraak voor werknemers bij AI-implementaties.

Wat dit betekent

Het voorstel van OpenAI is geen wetgeving, maar een discussiestuk dat bedoeld is om het internationale debat aan te zwengelen. Het signaleert echter een mogelijke toekomstige financiële realiteit voor ondernemers. Als dergelijke belastingen ooit worden ingevoerd, zouden ze de total cost of ownership van AI-tools direct beïnvloeden. Automatisering via AI, die nu vaak wordt gepresenteerd als een manier om kosten te besparen, zou dan een nieuwe kostenpost kunnen krijgen. Dit raakt vooral bedrijven die grootschalig willen automatiseren, zoals in de klantenservice, contentcreatie of data-analyse. Het idee van werknemersinspraak benadrukt verder dat de implementatie van AI niet louter een technische of financiële beslissing is, maar ook een organisatorische.

Hoe je dit kunt toepassen

De praktische toepassing hangt af van jouw situatie. Het voorstel is nog geen beleid, maar het is verstandig om bij het plannen van AI-implementaties niet alleen naar de directe licentie- of ontwikkelkosten te kijken. Overweeg ook de bredere financiële en organisatorische context.

Als je een automatiseringsproject plant… Een mogelijkheid is om in je business case een marge in te bouwen voor toekomstige regelgevingskosten, zoals een potentiële heffing op geautomatiseerde processen. Dit maakt je ROI-berekening robuuster. Je zou kunnen beginnen met een pilot op een kleinere schaal om de waarde te valideren voordat je grote, onomkeerbare investeringen doet.

Als je AI wilt inzetten om personeelskosten te besparen… Overweeg dan om het gesprek over de implementatie al vroeg te voeren met je team, zoals OpenAI suggereert. Dit kan helpen om weerstand te verminderen en om repetitief of uitputtend werk te identificeren dat geëlimineerd kan worden, in plaats van werk dat juist waarde toevoegt voor medewerkers en klanten.

Als je investeert in AI-startups of -tools… Een optie is om bij due diligence niet alleen naar het technologische potentieel te kijken, maar ook naar hoe het bedrijf omgaat met governance en de bredere maatschappelijke impact van zijn product. Bedrijven die hier proactief over nadenken, zijn mogelijk beter voorbereid op toekomstige regelgeving.

Bron: Emerce