OpenAI stelt voor om belasting te heffen op geautomatiseerde arbeid, een zogenaamde ‘botbelasting’ of ’tokentaks’. Dit idee, dat de kosten van AI-gebruik voor bedrijven kan beïnvloeden, komt voort uit de zorg dat AI de financiering van sociale zekerheid kan ondermijnen.

Wat er aan de hand is

In een discussiedocument getiteld ‘Een industrieel beleid voor het tijdperk van Intelligentie’ doet OpenAI een aantal verregaande beleidssuggesties. Het bedrijf, bekend van ChatGPT, roept op tot ingrijpende veranderingen om samenlevingen voor te bereiden op een AI-gedreven toekomst. Een van de meest opvallende voorstellen is het heffen van belasting op geautomatiseerde arbeid. OpenAI stelt dat beleidsmakers de belastinggrondslag opnieuw in evenwicht moeten brengen, bijvoorbeeld door hogere belastingen op vermogenswinsten en vennootschapsbelasting, of door nieuwe benaderingen zoals belastingen gerelateerd aan geautomatiseerde arbeid te onderzoeken. Dit voorstel is onderdeel van een bredere reeks ideeën, waaronder een universeel recht op AI, een algemeen AI-welvaartsfonds (vergeleken met het Noorse oliefonds) en formele inspraak voor werknemers bij AI-implementaties.

Wat dit betekent

Het voorstel van OpenAI is een signaal dat de discussie over de maatschappelijke impact van AI verschuift van pure technologische ontwikkeling naar economische en fiscale gevolgen. De kern van het argument is dat AI de economische activiteit kan verschuiven: bedrijfs- en vermogenswinsten nemen mogelijk toe door automatisering, terwijl de traditionele inkomstenbron voor sociale zekerheid – loonbelasting – afneemt. Voor ondernemers en bedrijven betekent dit dat de kostenstructuur van AI-implementatie in de toekomst kan veranderen. Automatisering via AI, die nu vaak wordt gezien als een manier om operationele kosten te verlagen, zou door een eventuele ’tokentaks’ duurder kunnen worden. Dit zou de return on investment (ROI) van AI-projecten kunnen beïnvloeden en de keuze tussen menselijke arbeid en geautomatiseerde arbeid opnieuw op scherp zetten. Het voorstel is nog geen wetgeving, maar het zet de toon voor een politieke en maatschappelijke discussie waar bedrijven rekening mee moeten houden.

Hoe je dit kunt toepassen

De praktische toepassing hangt af van jouw situatie. Het voorstel van OpenAI is een beleidsidee, geen concrete wet. Toch is het verstandig om bij het plannen van AI-investeringen niet alleen naar de huidige technische kosten (zoals API-prijzen) te kijken, maar ook naar mogelijke toekomstige fiscale veranderingen.

Als je een automatiseringstraject plant… Overweeg om in je business case een risicofactor op te nemen voor mogelijke toekomstige heffingen op geautomatiseerde processen. Dit maakt je financiële planning robuuster. Je zou kunnen kiezen voor hybride modellen waar mens en machine samenwerken, in plaats van volledige vervanging.

Als je de kosten van AI-tools analyseert… Houd er rekening mee dat de totale kostprijs van ‘AI-arbeid’ in de toekomst meer kan omvatten dan alleen de licentie- of tokenkosten. Een mogelijkheid is om te investeren in AI die de productiviteit van bestaande medewerkers verhoogt, in plaats van hen te vervangen, wat mogelijk minder gevoelig is voor dit type belastingvoorstel.

Als je een langetermijnstrategie maakt… Volg de politieke en maatschappelijke discussie over AI en belasting. Dit voorstel van een belangrijke speler als OpenAI kan het debat in Brussel en Den Haag beïnvloeden. Je zou kunnen deelnemen aan brancheverenigingen die zich met dit onderwerp bezighouden, om de belangen van het MKB te vertegenwoordigen.

Bron: Emerce