Europese deep tech scale-ups, bedrijven die werken aan doorbraken in AI, quantum en chips, halen recordbedragen op. Volgens The 2026 European Deeptech Report, samengesteld door onder meer Dealroom, investeerde venture capital vorig jaar 20,3 miljard dollar in deze sector. Dat is een derde van alle Europese VC-investeringen. Terwijl investeringen in reguliere tech-startups zijn gehalveerd sinds 2021, nadert deep tech bijna weer zijn piek uit dat jaar. Toch is er een groot probleem: Europa kan zijn eigen succesverhalen onvoldoende financieren voor de groeifase.

De financieringskloof opent zich na de eerste fase

Het rapport laat een duidelijke tweedeling zien. In de vroege fasen gaat het goed. AI-bedrijven trokken het meeste kapitaal aan (3,4 miljard dollar), gevolgd door defensiescale-ups waar de investeringen verdubbelden tot 1,8 miljard dollar. Voorbeelden zijn de Franse AI-gigant Mistral (1,7 miljard euro) en het Nederlandse Axelera AI (ruim 250 miljoen dollar). Maar wanneer deze bedrijven serieus groeikapitaal nodig hebben voor internationale schaalvergroting, verandert het beeld. Maar liefst 50 procent van het kapitaal in latere financieringsronden komt van buiten Europa, voornamelijk uit de Verenigde Staten. Voor megarondes van 250 miljoen dollar of meer loopt dat op tot 70 procent.

Dit betekent dat Europese scale-ups die de top willen bereiken, vaak gedwongen worden om hun financiering in de VS te zoeken. Het alternatief is het doen met kleinere financieringsronden in Europa, wat de groei en concurrentiepositie kan beperken. Volgens het rapport heeft deze kapitaalexodus Europa al ongeveer 1200 miljard euro aan waarde gekost, omdat bedrijven en hun economische impact vertrekken.

Wat betekent dit voor een scale-up in Nederland?

Als je een deep tech scale-up runt, staat je een cruciale keuze te wachten. Blijf je proberen groeikapitaal in Europa te vinden, of oriënteer je je op de Amerikaanse markt? Het moment om hierover na te denken is wanneer je eerste succesvolle financieringsronde is afgerond en je een duidelijk pad ziet naar grootschalige commercialisering. Dat is het punt waarop de Europese financieringskloof zich begint te openen. Het rapport suggereert dat het Europese ecosysteem weliswaar sterk is in het produceren van wetenschappelijk talent en vroege innovatie, maar zwak in het verschaffen van het soort risicokapitaal dat nodig is om wereldspelers te bouwen.

Hoe kun je dit vandaag toepassen?

De praktische gevolgen van deze financieringsdynamiek zijn reëel, of je nu een scale-up runt, investeert of samenwerkt met dit soort bedrijven.

Als je een deep tech scale-up leidt die de eerste succesvolle financieringsronde heeft afgerond, is een mogelijke stap om nu al relaties op te bouwen in de Amerikaanse investeerderswereld. Dit betekent niet per se dat je moet verhuizen, maar wel dat je je netwerk uitbreidt. Overweeg om deel te nemen aan internationale pitch events of accelerators met een sterke Amerikaanse connectie. Het rapport toont aan dat wachten tot je het geld acuut nodig hebt, je in een zwakkere onderhandelingspositie kan brengen.

Als je investeert in of voor een Europees venture capital-fonds werkt, kun je dit rapport gebruiken in gesprekken met beleidsmakers en institutionele investeerders. Het onderstreept de noodzaak van grotere, meer risicotolerante groeifondsen in Europa. Een optie is om te pleiten voor of deel te nemen aan publiek-private financieringsconstructies, die volgens het rapport een grotere rol zouden kunnen spelen in het dichten van de kloof.

Als je een corporatie bent die wil innoveren via partnerships, biedt deze situatie zowel een risico als een kans. Het risico is dat veelbelovende deep tech-partners naar de VS vertrekken voor financiering en daar hun belangrijkste partnerships aangaan. De kans is dat je als Europese corporatie een strategische investeerder kunt worden via corporate venture capital. Je biedt dan niet alleen kapitaal, maar ook een afzetmarkt en expertise, wat een aantrekkelijk alternatief kan zijn voor een scale-up die Europa wil blijven.

Als je een scale-up runt in een sector die minder kapitaalintensief is, zoals software-as-a-service, is deze kloof mogelijk minder direct voelbaar. Toch is het verstandig om de ontwikkelingen te volgen. De verschuiving van kapitaal naar deep tech kan op termijn ook de beschikbaarheid van groeigeld voor andere sectoren beïnvloeden, omdat grote investeerders hun portefeuilles herschikken.

Bron: Sprout