Het antwoord is dat Nederland een eigen, AVG-proof taalmodel bouwt genaamd GPT-NL. Dit biedt Nederlandse ondernemers een alternatief voor Amerikaanse AI-diensten, speciaal getraind op de Nederlandse taal en gebouwd binnen de Europese privacywetgeving. Het betekent dat je straks AI kunt inzetten voor klantcontact of documentverwerking zonder je zorgen te maken over waar je data wordt opgeslagen.

Wat er aan de hand is

Onderzoeksinstituut TNO, samen met het Nederlands Forensisch Instituut en ICT-coöperatie SURF, ontwikkelt met een subsidie van 13,5 miljoen euro van het ministerie van Economische Zaken een Nederlands taalmodel: GPT-NL. Het project kreeg in november 2023 groen licht en is nu zo ver dat de eerste klanten, waaronder vier overheidsorganisaties, sinds anderhalve maand proefdraaien. Het ministerie van Binnenlandse Zaken test bijvoorbeeld of GPT-NL de antwoorden van de gemeentelijke chatbot ‘Gem’ kan verbeteren. Het model is getraind op de nationale supercomputer Snellius. Productmanager Saskia Lensink van TNO benadrukt dat het initiatief voortkomt uit de behoefte aan onafhankelijkheid van Amerikaanse techgiganten en betere Nederlandstalige prestaties voor kritieke sectoren. Ze vergelijkt het budget met dat van een ‘Fiatje’ tegenover de ‘Ferrari’s’ van grote spelers, maar ziet kansen door de efficiëntere aanpak die ook Chinese partijen laten zien.

Wat dit betekent

Voor Nederlandse ondernemers betekent dit de komst van een AI-tool die vanaf de grond is ontworpen met de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) in het achterhoofd. Waar het gebruik van tools als ChatGPT vragen oproept over waar gevoelige bedrijfs- of klantdata terechtkomt, biedt een lokaal model meer juridische zekerheid. Het is specifiek getraind op de Nederlandse taal en cultuur, wat kan leiden tot nauwkeurigere en relevantere antwoorden voor lokale toepassingen, van juridische documenten tot klantvragen in het Nederlands. Voor early adopters, met name in sectoren waar dataveiligheid cruciaal is (zoals zorg, financiën, overheid en advocatuur), opent dit de deur om AI veiliger te integreren in hun processen. Het model positioneert zich niet als vervanging, maar als een Europese aanvulling op de bestaande ‘AI-stack’.

Hoe je dit kunt toepassen

De praktische toepassing hangt af van jouw situatie en het moment waarop GPT-NL breder beschikbaar komt voor het bedrijfsleven. Op basis van de kenmerken van het model – privacyvriendelijk, Nederlandstalig en lokaal ontwikkeld – zijn dit logische scenario’s om voor te bereiden.

Als je in een sector werkt met strikte privacyregels, zoals de zorg, een advocatenkantoor of een financieel adviesbureau, zou je kunnen onderzoeken of een lokaal taalmodel een veiligere route biedt voor het samenvatten van patiëntverslagen, het analyseren van contracten of het voorbereiden van adviezen. Het vermindert het risico dat gevoelige data buiten de EU wordt verwerkt.

Als je veel Nederlandstalige klantcommunicatie hebt, via e-mail, chat of sociale media, is een model dat uitstekend Nederlands begrijpt waardevol. Je zou kunnen overwegen om, zodra het kan, GPT-NL te testen voor het categoriseren van vragen, het opstellen van eerste antwoordconcepten of het analyseren van sentiment in feedback, mogelijk met betere nuance dan een vertaald model.

Als je een product of dienst ontwikkelt die AI-integratie vereist, biedt een openbaar gefinancierd Nederlands model een interessant alternatief of een back-upoptie. Het vermindert afhankelijkheid van één buitenlandse leverancier. Je zou de roadmap van het project kunnen volgen om te zien of de API (toegang tot het model voor software) op termijn aansluit bij jouw technische eisen.

Als je als early adopter een voorsprong wilt nemen, is het de moeite waard om het project van TNO en partners te volgen. De proef met overheidschatbot ‘Gem’ laat zien dat praktijkimplementatie begint. Door nu al na te denken over welke interne processen baat hebben bij een veilige, Nederlandstalige AI, ben je voorbereid wanneer de dienst breder wordt gelanceerd.

Bron: Sprout